Των Ruben Meerman και Andrew Brown, The Conversation.
Για να χάσουμε βάρος, οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε ότι χρειάζεται να τρώμε λιγότερο και να είμαστε πιο δραστήριοι σωματικά. Βάζοντας τον οργανισμό μας σε ένα έλλειμμα θερμίδων, «καίμε» περισσότερες θερμίδες από όσες προσλαμβάνουμε, και έτσι χάνουμε βάρος. Ωστόσο, ενώ οι περισσότεροι γνωρίζουμε πώς να προκαλέσουμε απώλεια βάρους, σπάνια σκεφτόμαστε πού πηγαίνει το βάρος όταν το χάνουμε -πέρα από το ότι εξαφανίζεται από τη ζυγαριά και από τη μέση μας.
Αν δεν είστε σίγουροι για το πού πηγαίνει το βάρος, δεν είστε μόνοι -υπάρχει σύγχυση ακόμη και μεταξύ διαιτολόγων και γιατρών. Αλλά αν θέλετε μια υπόδειξη για την απάντηση, θα χρειαστεί να πάρετε μια βαθιά ανάσα- και να εκπνεύσετε.
Όταν χάνουμε βάρος, χάνουμε κυρίως σωματικό λίπος. Αυτό το λίπος προέρχεται από τις τροφές που καταναλώνουμε και αποθηκεύεται από τον οργανισμό. Κάθε λίπος που καταναλώνουμε διασπάται από το πεπτικό σύστημα στα μικρότερα συστατικά του, τα λιπαρά οξέα. Αυτά τα λιπαρά οξέα μεταφέρονται στη συνέχεια σε όλο το σώμα για να υποστηρίξουν τις φυσιολογικές του λειτουργίες, όπως η υποστήριξη της κυτταρικής δομής, η ρύθμιση των ορμονών, η προστασία των οργάνων και η αποθήκευση ενέργειας. Το σώμα αποθηκεύει τα εναπομείναντα λιπαρά οξέα με τη μορφή τριγλυκεριδίων. Αυτά τα τριγλυκερίδια αποθηκεύονται στη συνέχεια στα λιποκύτταρα για μελλοντική χρήση, όπως όταν χρειαζόμαστε επιπλέον ενέργεια ή όταν η τροφή είναι περιορισμένη.
Έχουμε δύο κύριες μορφές αποθηκευμένου λίπους: το υποδόριο λίπος, που βρίσκεται κάτω από το δέρμα, και το σπλαχνικό λίπος, που βρίσκεται βαθύτερα στο σώμα, γύρω από τα όργανα. Το μεγαλύτερο μέρος του λίπους που χάνουμε είναι υποδόριο λίπος, καθώς εκεί αποθηκεύεται το μεγαλύτερο μέρος του σωματικού λίπους.
Τι συμβαίνει στην πραγματικότητα όταν χάνουμε βάρος; Όταν το σώμα βρίσκεται υπό μεταβολικό στρες, αρχίζει να βασίζεται στα ενεργειακά του αποθέματα. Τα λιποκύτταρα που έχουν αποθηκεύσει αυτή την ενέργεια λαμβάνουν σήματα από συγκεκριμένους νευροδιαβιβαστές και ορμόνες για να ενεργοποιήσουν τη διαδικασία της λιπόλυσης. Κατά τη διάρκεια της λιπόλυσης, τα τριγλυκερίδια στα λιποκύτταρα διασπώνται ξανά σε λιπαρά οξέα. Αυτά τα λιπαρά οξέα εισέρχονται στα μιτοχόνδρια των κυττάρων, όπου χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας μέσω της βήτα-οξείδωσης. Η διαδικασία της βήτα-οξείδωσης ουσιαστικά αποκόπτει μόρια διοξειδίου του άνθρακα από τα λιπαρά οξέα, αφήνοντας μια ένωση που ονομάζεται ακετυλο-CoA. Το ακετυλο-CoA μετατρέπεται στη συνέχεια σε τριφωσφορική αδενοσίνη, ένα εξαιρετικά σημαντικό μόριο που παρέχει την ενέργεια που χρειάζεται για σχεδόν κάθε διαδικασία που συμβαίνει στο σώμα.
Ως συνέπεια της βήτα-οξείδωσης και της επακόλουθης παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα, καταλήγουμε να εκπνέουμε το μεγαλύτερο μέρος του λίπους που χάνουμε κατά την απώλεια βάρους. Ένα μικρότερο ποσοστό του βάρους που χάνουμε είναι νερό, το οποίο αποβάλλεται μέσω του ιδρώτα. Ορισμένοι ερευνητές έχουν προτείνει ότι περίπου το 84% του λίπους που χάνουμε εκπνέεται ως διοξείδιο του άνθρακα και το 16% απεκκρίνεται ως νερό μέσω του ιδρώτα. Ωστόσο, οι ακριβείς αναλογίες είναι δύσκολο να εκτιμηθούν άμεσα, λόγω της πρακτικής δυσκολίας μέτρησης των ανθρώπινων αποβολών κατά τη διάρκεια του χρόνου που απαιτείται για την παρατήρηση της απώλειας λίπους.
Συνολικά, το μεταβολικό στρες από τη διατροφή, την άσκηση ή έναν συνδυασμό και των δύο μπορεί να αυξήσει τη βήτα-οξείδωση για την παραγωγή ενέργειας. Όταν χάνουμε λίπος, αυτό το λίπος αποβάλλεται από το σώμα μας είτε μέσω του αέρα που εκπνέουμε είτε μέσω του ιδρώτα μας. Έτσι, αν θέλετε να ενεργοποιήσετε τη διαδικασία καύσης λίπους και να χάσετε βάρος, το απλό, διαχρονικό μήνυμα παραμένει το ίδιο: τρώτε λίγο λιγότερο και δώστε προτεραιότητα σε υγιεινά τρόφιμα. Η άσκηση μπορεί επίσης να βοηθήσει στην απώλεια λίπους και στη βελτίωση της μυϊκής μάζας.
