Μια από τις πιο ολοκληρωμένες επιστημονικές ανασκοπήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ για τη διακοπή του καπνίσματος δημοσιεύθηκε στις 26 Αυγούστου 2026 από τον διεθνή οργανισμό Cochrane, καταλήγοντας σε ένα σαφές συμπέρασμα: τα ηλεκτρονικά τσιγάρα που περιέχουν νικοτίνη αποτελούν ένα από τα πιο αποτελεσματικά διαθέσιμα εργαλεία για τους καπνιστές που θέλουν να κόψουν το τσιγάρο. Πρόκειται για την ενδέκατη έκδοση μιας συνεχώς ενημερωνόμενης ανασκόπησης, η οποία εξέτασε 80 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με τη συμμετοχή σχεδόν 30.000 ανθρώπων, εννέα από τις οποίες ήταν νέες σε αυτή την ενημέρωση.
Η ανασκόπηση κατέληξε σε υψηλής βεβαιότητας στοιχεία ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη οδηγούν σε υψηλότερα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος σε σύγκριση με τις θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης, όπως τα επιθέματα και οι τσίχλες. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό μεταφράζεται σε περίπου τέσσερις επιπλέον ανθρώπους ανά εκατό που καταφέρνουν να σταματήσουν το κάπνισμα όταν χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη, σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μεθόδους. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη ήταν επίσης αποτελεσματικότερα από εκείνα χωρίς νικοτίνη, με περίπου δύο επιπλέον άτομα ανά εκατό να καταφέρνουν να διακόψουν το κάπνισμα. Σε σύγκριση με την απλή υποστήριξη συμπεριφοράς ή την πλήρη απουσία υποστήριξης, τα ποσοστά διακοπής ήταν και πάλι υψηλότερα όταν οι συμμετέχοντες είχαν πρόσβαση σε ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Η επικεφαλής συγγραφέας της ανασκόπησης, Δρ Nicola Lindson από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, τόνισε ότι η διακοπή του καπνίσματος είναι μια δύσκολη διαδικασία και ότι πολλοί άνθρωποι έχουν προσπαθήσει ανεπιτυχώς πολλές φορές. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να υπάρχουν πολλές διαφορετικές επιλογές διαθέσιμες, οι οποίες μπορούν να ενθαρρύνουν τους καπνιστές να συνεχίσουν να προσπαθούν. Ο ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, Δρ Jamie Hartmann-Boyce από το Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης στο Άμχερστ, υπογράμμισε ότι τα ρυθμιζόμενα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη είναι ουσιαστικά λιγότερο επιβλαβή από το κάπνισμα, και ότι τα ευρήματα της ανασκόπησης καθιστούν σαφές πως αποτελούν μια αποδεδειγμένη και βιώσιμη επιλογή για όσους επιθυμούν να κόψουν τα παραδοσιακά τσιγάρα.
Ωστόσο, οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι τα ευρήματα αφορούν αποκλειστικά ρυθμιζόμενα ηλεκτρονικά τσιγάρα που περιέχουν νικοτίνη. Τα μη εγκεκριμένα ή παράνομα προϊόντα, τα οποία μπορεί να περιέχουν άγνωστες ουσίες όπως THC, ενέχουν διαφορετικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων προβλημάτων με τις μπαταρίες και την παρουσία επιβλαβών χημικών. Ο Δρ Hartmann-Boyce συνέστησε σε όσους σκέφτονται να χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικά τσιγάρα για να κόψουν το κάπνισμα να αγοράζουν μόνο συσκευές που έχουν ελεγχθεί και εγκριθεί από τις ρυθμιστικές αρχές της χώρας τους.
Σχετικά με την ασφάλεια, η ανασκόπηση δεν εντόπισε στοιχεία αυξημένης σοβαρής βλάβης από τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων για τη διακοπή του καπνίσματος. Οι ερευνητές σημείωσαν ότι οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι παραμένουν ασαφείς και ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες. Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι το άτμισμα δεν είναι εντελώς ακίνδυνο, αλλά ότι οι κίνδυνοι είναι σημαντικά μικρότεροι σε σύγκριση με τους κινδύνους του συνεχιζόμενου καπνίσματος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και πολλοί άλλοι μεγάλοι οργανισμοί υγείας προειδοποιούν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα εξακολουθούν να εκθέτουν τους χρήστες σε νικοτίνη και άλλες χημικές ουσίες που μπορεί να είναι επιβλαβείς, ενώ υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες ότι η χρήση τους από παιδιά και νέους μπορεί να οδηγήσει σε εθισμό στη νικοτίνη και σε μετάβαση στα παραδοσιακά τσιγάρα.
Η αλλαγή στις συνήθειες των Βρετανών είναι ήδη εμφανής. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο αριθμός των ανθρώπων άνω των 16 ετών που χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα έχει πλέον ξεπεράσει τον αριθμό όσων καπνίζουν συμβατικά τσιγάρα. Περίπου 5,3 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή περίπου το 10% των ενηλίκων, δηλώνουν ότι καπνίζουν, ενώ περίπου 5,4 εκατομμύρια χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα είτε καθημερινά είτε περιστασιακά. Οι γιατροί και οι οργανώσεις δημόσιας υγείας εξακολουθούν να εκφράζουν ανησυχίες για την εξάπλωση του ατμίσματος μεταξύ των νέων. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι, ενώ τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο διακοπής για ενήλικες καπνιστές, δεν θα πρέπει να μετατραπούν σε προϊόν εισόδου στη νικοτίνη για παιδιά και εφήβους. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα προϊόντα ατμίσματος θα πρέπει να καταστούν λιγότερο ελκυστικά για τους ανηλίκους, ιδίως ως προς τις γεύσεις, τη συσκευασία και τον τρόπο προώθησής τους.
Η ανάγκη για αποτελεσματικές μεθόδους διακοπής του καπνίσματος συνδέεται με το τεράστιο βάρος που προκαλεί η χρήση καπνού στη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με την οργάνωση Action on Smoking and Health (ASH), περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους που καπνίζουν μακροχρόνια θα πεθάνουν από ασθένεια που σχετίζεται με το κάπνισμα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίζει το κάπνισμα μία από τις σημαντικότερες αιτίες ασθενειών και πρόωρων θανάτων που μπορούν να προληφθούν. Η χρήση καπνού ευθύνεται για περισσότερους από 7 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως. Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών ασθενειών, μεταξύ άλλων καρδιαγγειακών παθήσεων, καρκίνου του πνεύμονα και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Το βασικό συμπέρασμα της ανασκόπησης είναι επομένως διπλό. Για τους ανθρώπους που ήδη καπνίζουν, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη φαίνεται να αποτελούν ένα από τα αποτελεσματικότερα διαθέσιμα εργαλεία για τη διακοπή. Η Δρ Lindson σημείωσε ότι, αν και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι απίθανο να είναι απολύτως ακίνδυνα, η σύγκριση με το κάπνισμα είναι η πιο σημαντική για τους ανθρώπους που προσπαθούν να απεξαρτηθούν. Για τους μη καπνιστές και ιδιαίτερα για τους νέους, ωστόσο, η έναρξη του ατμίσματος δεν προσφέρει κανένα όφελος και εγκυμονεί κινδύνους εξάρτησης από τη νικοτίνη. Οι συγγραφείς προειδοποίησαν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη επιλογή για τον καθένα και ότι οι άνθρωποι θα πρέπει να συμβουλεύονται τις υπηρεσίες υποστήριξης ή τους κλινικούς γιατρούς τους για καθοδήγηση.
