Ο «ροζ θόρυβος» μπορεί να βοηθήσει στην αναζωογόνηση μιας ευχάριστης συζήτησης

Από καβγάδες με αγνώστους στο διαδίκτυο μέχρι φορτισμένες γιορτές με συγγενείς, πολλές συζητήσεις σήμερα καταλήγουν σε αδιέξοδο. Ωστόσο, ερευνητές του Πανεπιστημίου Dartmouth έχουν βρει μια «συνταγή» για συζήτηση που την ονομάζουν «ροζ θόρυβο» και η οποία μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να επιστρέψουν σε πιο ευχάριστες και ενδιαφέρουσες αλληλεπιδράσεις, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science Advances.

Ο ροζ θόρυβος είναι ισχυρότερος σε συζητήσεις που ισορροπούν το οικείο με το απρόσμενο, λέει η Katie O’Nell, πρώτη συγγραφέας της μελέτης και υποψήφια διδάκτωρ στις ψυχολογικές και εγκεφαλικές επιστήμες. Οι άνθρωποι εστιάζουν σε ένα θέμα αρκετά ώστε να μάθουν ο ένας από τον άλλον, και μετά αλλάζουν σε ένα νέο θέμα για να κρατήσουν τη συζήτηση φρέσκια, εξηγεί.

«Βρίσκουμε ότι οι συζητήσεις που παρουσιάζουν περισσότερο ροζ θόρυβο τείνουν να αξιολογούνται ως πιο ευχάριστες», λέει η O’Nell. «Όταν οι άνθρωποι μιλούν για μια καλή συζήτηση, συχνά χρησιμοποιούν μεταφορές όπως “σε συγχρονισμό” ή “στο ίδιο μήκος κύματος”, οι οποίες καταρρέουν όταν τις εξετάσουμε με μαθηματικούς όρους. Δείχνουμε ότι ο υπερβολικός συγχρονισμός είναι πιθανώς κακό πράγμα και ότι το να κινούμαστε και προς και μακριά ο ένας από τον άλλον μπορεί να κάνει τους συνομιλητές να νιώθουν ότι “κλίκαραν”».

«Ελπίζουμε ότι η εργασία μας θα ανοίξει τον δρόμο για περισσότερη έρευνα σχετικά με το πώς να βελτιώσουμε την ανθρώπινη επικοινωνία, ειδικά γύρω από δύσκολα θέματα», λέει η Emily Finn, αντίστοιχη συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογικών και εγκεφαλικών επιστημών.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι αν έχετε μείνει σε ένα θέμα τόσο πολύ που αρχίζει να γίνεται βαρετό, μην φοβάστε να εισάγετε λίγη τυχαιότητα και να αναζητήσετε μαζί ένα νέο θέμα», λέει. «Αν πηγαινοέρχεστε μεταξύ θεμάτων πιο γρήγορα απ’ ό,τι θα θέλατε, πάρτε μια στιγμή να σκεφτείτε τι λέει ο συνομιλητής σας και κάντε διευκρινιστικές ερωτήσεις».

Η ομάδα του Dartmouth χρησιμοποίησε transformers — το λογισμικό νευρωνικών δικτύων πίσω από chatbots όπως το Claude και το ChatGPT — για να μετατρέψει ένα ανοιχτού κώδικα σύνολο δεδομένων με απομαγνητοφωνήσεις σχεδόν 1.700 συζητήσεων, γνωστό ως CANDOR corpus, σε έναν αριθμητικό χάρτη. Κάθε σειρά ομιλίας ενός ατόμου αποτελεί δικό της σημείο δεδομένων, με παρόμοιες προτάσεις να βρίσκονται κοντά μεταξύ τους και ανόμοια αποσπάσματα να βρίσκονται πιο μακριά.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν πόσο μακριά βρισκόταν κάθε μέρος της συζήτησης από το προηγούμενο, αναπαριστώντας αυτές τις αποστάσεις ως διακριτά σήματα παρόμοια με ηχητικό κύμα. Εξέτασαν αν κάθε σήμα έμοιαζε περισσότερο με κόκκινο, λευκό ή ροζ θόρυβο.

Αυτές οι «αποχρώσεις του θορύβου» είναι μέρος του φάσματος θορύβου, με το καθένα να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται τον θόρυβο ως μια ανεπιθύμητη διακοπή, όπως τα παράσιτα του ραδιοφώνου, το «χρώμα» του θορύβου ενός σήματος απλώς υποδεικνύει τη σχετική ισχύ των διαφορετικών ζωνών συχνοτήτων.

Ο κόκκινος θόρυβος είναι υπόκωφος και χαμηλής συχνότητας, όπως ο μονότονος ήχος ενός μακρινού ωκεανού, σε αντίθεση με τον οξύ, υψηλής συχνότητας λευκό θόρυβο μιας τηλεόρασης χωρίς σήμα. Ο ροζ θόρυβος είναι σαν το σταθερό βρυχηθμό ενός καταρράκτη και έχει σταθερή ηχητική ενέργεια.

Ο ροζ θόρυβος είναι εμφανής σε πολλά συστήματα που απαιτούν ευέλικτη εναλλαγή μεταξύ σταθερότητας και τυχαιότητας για να λειτουργήσουν σωστά, από τους χτύπους της καρδιάς και τον συντονισμό των νευρώνων μέχρι τη σύζευξη κλιματικών συστημάτων όπως ο ωκεανός και η ατμόσφαιρα.

«Σκέφτομαι τον ροζ θόρυβο ως ένα “σήμα Χρυσομαλλούσας” ανάμεσα στον κόκκινο και τον λευκό θόρυβο», λέει η Finn. «Ο ροζ θόρυβος βρίσκεται στη μέση αυτών των δύο τύπων σημάτων, ισορροπώντας την αργή, σταθερή περιπλάνηση του κόκκινου θορύβου με τις γρήγορες, σπασμωδικές κινήσεις του λευκού θορύβου. Σου δίνει κάποια σταθερότητα, ενώ επίσης σου επιτρέπει να κάνεις μια αλλαγή όταν τη χρειάζεσαι».

Πάνω στον καμβά μιας συζήτησης, ο διάλογος με λευκό θόρυβο περιπλανιέται χωρίς ιδιαίτερη εστίαση, όπως μια συζήτηση με ένα νήπιο, ενώ η συζήτηση με κόκκινο θόρυβο είναι έντονα εστιασμένη και άκαμπτη, όπως μια εχθρική νομική κατάθεση, αναφέρουν οι ερευνητές.

«Χρειαζόμαστε περισσότερη εμπειρική εργασία για να δοκιμάσουμε ποιες στρατηγικές λειτουργούν ώστε να εισαγάγουν περισσότερο ροζ θόρυβο στη συζήτηση, αλλά προτείνουμε οι άνθρωποι να προσέχουν πότε οι συζητήσεις τους μοιάζουν περισσότερο με κόκκινο ή λευκό θόρυβο», λέει η Finn.

Ένα παράδειγμα ροζ θορύβου θα μπορούσε να είναι δύο άνθρωποι που αρχικά μιλούν για αθλήματα, έχουν διαφορετικές προτιμήσεις αλλά βρίσκουν κοινό έδαφος, λέει η O’Nell. Ο ένας λέει: «Είμαι φανατικός οπαδός του μπέιζμπολ», και ο άλλος απαντά: «Εμένα μου αρέσει περισσότερο το μπάσκετ». Ο πρώτος τότε απαντά: «Και του γιου μου, είναι πιο γρήγορο», και ο άλλος λέει: «Ακριβώς! Ο γιος σου ασχολείται με αθλήματα;».

«Προσαρμόζονται ο ένας στον άλλον», λέει η O’Nell. «Ο δεύτερος δεν είναι οπαδός του μπέιζμπολ, αλλά δεν τερματίζει απότομα τη συζήτηση ούτε περνά σε άλλο θέμα. Βρίσκει κάτι συναφές στην απόλαυση ενός διαφορετικού αθλήματος που επιτρέπει στην άλλη ομιλήτρια να βρει τη δική της σύνδεση. Στη συνέχεια πιάνεται από το θέμα του γιου της για να μάθει περισσότερα γι’ αυτήν, αφού είναι σαφές ότι δεν πρόκειται να μιλήσουν εκτενώς για αθλητικές ομάδες».

Το σύνολο δεδομένων συζητήσεων που χρησιμοποίησε η ομάδα του Dartmouth για να φτιάξει τον αριθμητικό της χάρτη περιλαμβάνει επίσης ερωτηματολόγια μετά τη συζήτηση. Η ομάδα αναφέρει ότι η ποσότητα ροζ θορύβου σε μια συζήτηση προέβλεπε με ακρίβεια πόσο πολύ οι άνθρωποι έλεγαν ότι απόλαυσαν την ανταλλαγή και ένιωσαν συνδεδεμένοι με το άτομο με το οποίο μιλούσαν.

Στη συνέχεια, η ομάδα αξιολόγησε απομαγνητοφωνήσεις από ένα podcast γνωριμιών-εξπρές, για να κατανοήσει καλύτερα τη σημασία του ροζ θορύβου σε πραγματικές συζητήσεις. Αναφέρουν ότι οι συζητήσεις πρώτου ραντεβού με περισσότερο ροζ θόρυβο ήταν πιο πιθανό να οδηγήσουν σε δεύτερο ραντεβού.

Αλλά ο ροζ θόρυβος δεν είναι μόνο για ανθρώπους που γεννήθηκαν με ταλέντο στη συζήτηση, σύμφωνα με τη μελέτη. Μια αξιολόγηση 25 podcast με δύο παρουσιαστές αποκαλύπτει ότι ο ροζ θόρυβος αυξήθηκε κατά τα πρώτα 50 επεισόδια σχεδόν για όλα τα ζεύγη ομιλητών.

«Αυτό το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον επειδή υποδηλώνει ότι ο συντονισμός των λέξεων μας με τρόπο που παράγει ροζ θόρυβο μπορεί να είναι μια ικανότητα που μαθαίνεται», λέει η O’Nell. «Όποιος έχει υποφέρει από μια άβολη συζήτηση σε ένα ραντεβού ή στο τραπέζι της Ημέρας των Ευχαριστιών μπορεί να έχει λόγο να ελπίζει. Οι άνθρωποι μπορεί να μπορούν να κινηθούν προς πιο “ροζ” συζητήσεις με εξάσκηση».

Η μελέτη του Dartmouth — στην οποία συμμετέχει ως συν-συγγραφέας η Kiara Sanchez, πρώην επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογικών και εγκεφαλικών επιστημών — διαφέρει από την υπάρχουσα έρευνα για τη δυναμική της συζήτησης επειδή υποδηλώνει ότι η απόκλιση είναι σημαντικό μέρος της αξιοποίησης μιας ανταλλαγής, λέει η O’Nell. Οι περισσότερες άλλες μελέτες επικεντρώνονται στο πώς οι ομιλητές συγχρονίζονται κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης και γίνονται πιο όμοιοι μεταξύ τους με την πάροδο του χρόνου.

«Επικαλούμενοι αυτή την ιδέα του ροζ θορύβου, μπορούμε να δείξουμε πόσο σημαντικό είναι για τους ανθρώπους να απομακρύνονται επίσης ο ένας από τον άλλον», λέει η O’Nell. «Στο κάτω-κάτω, το να μιλάς σε έναν παπαγάλο θα είχε ως αποτέλεσμα τέλεια ευθυγράμμιση, αλλά θα ήταν μια απαίσια συζήτηση».-

Περισσότερες πληροφορίες: Kathryn C. O’Nell et al., Pink noise in dyads’ semantic similarity trajectories predicts conversation enjoyment, Science Advances (2026). DOI: 10.1126/sciadv.aeb2684.

Δείτε επίσης