Της Giovanna Guimaraes Lopes Bergamasco, της Andrea M. Haqq, της Carla Prado και της Rachel J. Skow, The Conversation.
Φάρμακα όπως το Ozempic και το Wegovy, τα οποία περιέχουν σεμαγλουτίδη -έναν αγωνιστή υποδοχέων GLP-1 που συμβάλλει στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, της όρεξης και του σωματικού βάρους- έχουν γίνει ευρέως γνωστά και αποτελούν σημαντικούς πυλώνες στη διαχείριση της παχυσαρκίας για την ιατρική κοινότητα.
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα φάρμακα GLP-1 μειώνουν το σωματικό βάρος κατά μέσο όρο κατά 15% όταν χορηγούνται εβδομαδιαίως για 68 εβδομάδες σε συνδυασμό με παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής. Αυτό συμβαίνει επειδή η σεμαγλουτίδη δρα στον εγκέφαλο ώστε να αυξάνει το αίσθημα του κορεσμού και να μειώνει την όρεξη.
Ωστόσο, τα φάρμακα αυτά δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Η διεπιστημονική ερευνητική μας ομάδα στο University of Alberta εργάζεται για να βελτιώσει τη φροντίδα της παχυσαρκίας σε άτομα κάθε ηλικίας και να κατανοήσει γιατί ορισμένοι άνθρωποι ανταποκρίνονται καλύτερα στη σεμαγλουτίδη από άλλους, καθώς και πώς μπορεί να διατηρηθεί η απώλεια βάρους στον χρόνο.
Ερευνούμε τον ρόλο του ενεργειακού μεταβολισμού ως ένα δυνητικά σημαντικό κομμάτι σε ένα σύνθετο παζλ.
Η πρόκληση της μεταβολικής προσαρμογής
Έρευνες έχουν δείξει ότι τα φάρμακα με σεμαγλουτίδη βελτιώνουν την ποιότητα ζωής, δείκτες στο αίμα όπως το σάκχαρο ή η χοληστερόλη, τη μυϊκή δύναμη και τη συνολική υγεία. Η απώλεια βάρους είναι μόνο ένα μέτρο του πόσο καλά δρουν.
Εξετάζουμε κατά πόσο η ανταπόκριση των ανθρώπων σε αυτά τα φάρμακα μπορεί να σχετίζεται με ατομικούς παράγοντες, όπως η γενετική, ο μεταβολισμός, η σύσταση του σώματος, ο τρόπος ζωής, το μικροβίωμα, τα συνοδά νοσήματα, η ηλικία και το βιολογικό φύλο.
Ο ενεργειακός μεταβολισμός ενδέχεται επίσης να αποτελεί σημαντικό κομμάτι αυτού του παζλ. Πρόκειται για την ισορροπία ανάμεσα στις θερμίδες που προσλαμβάνουμε και στις θερμίδες που καίμε. Καίμε θερμίδες διαρκώς: για ζωτικές λειτουργίες όπως η αναπνοή και η σκέψη, για σωματικές δραστηριότητες όπως η άσκηση και για την καθημερινή διαδικασία πέψης της τροφής.
Όταν χάνουμε βάρος, το σώμα μας χρειάζεται φυσιολογικά λιγότερη ενέργεια. Μερικές φορές, όμως, ο οργανισμός μπαίνει σε μια επιπλέον «λειτουργία εξοικονόμησης ενέργειας», καίγοντας ακόμη λιγότερες θερμίδες απ’ όσες θα περιμέναμε. Αυτό ονομάζεται μεταβολική προσαρμογή ή προσαρμοστική θερμογένεση. Σκεφτείτε το σαν μια λάμπα που χαμηλώνει αυτόματα τη φωτεινότητά της για να εξοικονομήσει ρεύμα. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η απώλεια βάρους μπορεί να γίνεται πιο δύσκολη με την πάροδο του χρόνου, οδηγώντας ορισμένες φορές σε στασιμότητα (πλατό).
Αναδυόμενα πεδία έρευνας
Οι μεταβολές στο σωματικό βάρος και στη σύσταση του σώματος (στην ποσότητα λίπους και άλιπης μάζας που διαθέτουμε) διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον ενεργειακό μεταβολισμό. Τόσο το λίπος όσο και η άλιπη μάζα καταναλώνουν ενέργεια, ακόμη και όταν βρισκόμαστε σε ηρεμία. Καθώς χάνουμε αυτούς τους ιστούς, το σώμα μας καίει φυσιολογικά λιγότερες θερμίδες.
Οι ερευνητές εξακολουθούν να προσπαθούν να κατανοήσουν αν τα φάρμακα απώλειας βάρους επηρεάζουν αυτές τις διεργασίες με διαφορετικό τρόπο. Αν καταφέρουμε να κατανοήσουμε πώς χρησιμοποιεί το σώμα μας την ενέργεια κατά τη διάρκεια και μετά την απώλεια βάρους, αυτό θα μπορούσε να μας βοηθήσει να αναπτύξουμε καλύτερες στρατηγικές για τη μακροχρόνια διατήρηση του βάρους.
Δημοσιεύσαμε πρόσφατα μια ανασκόπηση μελετών που διερευνούν τις επιδράσεις των θεραπειών GLP-1 στην ενεργειακή δαπάνη. Διαπιστώσαμε ότι υπάρχουν λίγες μελέτες που εξετάζουν πώς επηρεάζει η σεμαγλουτίδη την κατανάλωση ενέργειας σε ηρεμία, με ευρήματα ουδέτερα ή ασαφή. Το ερώτημα του πώς η σεμαγλουτίδη επηρεάζει την ενεργειακή κατανάλωση αποτελεί ένα αναδυόμενο πεδίο μελέτης και παραμένει ανοιχτό προς διερεύνηση.
Εξατομικευμένες προσεγγίσεις στην παχυσαρκία
Στο University of Alberta διαθέτουμε μια μέθοδο αναφοράς για τη μέτρηση της ενεργειακής δαπάνης, η οποία ονομάζεται θάλαμος έμμεσης θερμιδομετρίας ολόκληρου σώματος (whole-room indirect calorimeter). Πρόκειται για μια σπάνια ερευνητική εγκατάσταση, παρόμοια με σουίτα ξενοδοχείου, που μπορεί να μετρήσει με ακρίβεια κάθε συνιστώσα της ενεργειακής δαπάνης. Αυτός ο θάλαμος μπορεί να απομονώσει τις επιδράσεις των μεταβολών στην καύση θερμίδων κάποιου σε κατάσταση ηρεμίας, μετά το φαγητό και κατά τη διάρκεια της άσκησης.
Αυτή την περίοδο εντάσσουμε στη μελέτη συμμετέχοντες με διαταραχές ρύθμισης του σακχάρου στο αίμα, όπως αντίσταση στην ινσουλίνη ή διαβήτη, οι οποίοι πρόκειται να ξεκινήσουν θεραπεία με σεμαγλουτίδη. Θα παρακολουθήσουμε την πορεία απώλειας βάρους τους σε διάστημα έξι μηνών ώστε να διερευνήσουμε τις αλλαγές στο βάρος, στη σύσταση του σώματος και στην ενεργειακή κατανάλωση με εξειδικευμένες μεθόδους.
Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η σεμαγλουτίδη επηρεάζει την κατανάλωση ενέργειας και τη σύσταση του σώματος, καθώς και του πώς αλληλεπιδρούν αυτές οι μεταβολές, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για να εξηγηθεί γιατί οι άνθρωποι ανταποκρίνονται διαφορετικά στη φαρμακευτική αγωγή απώλειας βάρους.
Αυτό θα μας επιτρέψει να συμβάλουμε μελλοντικά σε πιο εξατομικευμένες προσεγγίσεις για τη διαχείριση της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2. Η βαθύτερη κατανόηση του πώς αλλάζει η ενεργειακή δαπάνη με την απώλεια βάρους που προκαλεί η σεμαγλουτίδη θα μας βοηθήσει επίσης να προβλέπουμε καλύτερα όσους ενδέχεται να μην ανταποκριθούν επαρκώς (άτομα που δεν χάνουν βάρος) και να προσφέρουμε νωρίτερα εναλλακτικές θεραπείες στη διαδρομή της υγείας τους.
Αλλαγές στον τρόπο ζωής για επιτυχία
Είναι σημαντικό ότι τα σημερινά επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν πως αν λαμβάνετε σεμαγλουτίδη ή σκέφτεστε να ξεκινήσετε θεραπεία, καλό είναι να υιοθετήσετε ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Αυτές περιλαμβάνουν τη βελτίωση της διατροφής με αύξηση της πρόσληψης πρωτεΐνης και προτεραιότητα σε φρέσκα τρόφιμα, όπως φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, άπαχες πηγές πρωτεΐνης όπως τα ψάρια και τα πουλερικά, ξηρούς καρπούς και σπόρους.
Είναι σημαντικό να καταναλώνετε μικρές μερίδες σε σταθερές ώρες μέσα στην ημέρα, να αποφεύγετε να παραλείπετε γεύματα, να δίνετε προσοχή στα σήματα πείνας και κορεσμού και να επιλέγετε το νερό ως βασικό σας ρόφημα. Συνιστάται επίσης να εντάξετε άσκηση με αντιστάσεις για τη στήριξη της μυϊκής και της οστικής υγείας και για την επίτευξη των καλύτερων αποτελεσμάτων. Οι στρατηγικές αυτές ενδέχεται να βοηθήσουν στον περιορισμό της μείωσης της ενεργειακής δαπάνης καθώς χάνεται το βάρος.

























