Μια ομάδα από το Huntsman Cancer Institute στο University of Utah (U) διαπίστωσε ότι ο τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού «καταναλώνει» λίπη και ότι τα λιπαρά οξέα είναι βασικό χαρακτηριστικό της παχυσαρκίας που προάγει την ανάπτυξη όγκων. Η έρευνά τους, που έγινε σε προκλινικά μοντέλα ποντικιών, υποδεικνύει ότι οι ασθενείς και οι επιζώντες καρκίνου του μαστού με παχυσαρκία θα μπορούσαν να ωφεληθούν από θεραπείες που μειώνουν τα λιπίδια – και ότι θα πρέπει να αποφεύγουν δίαιτες υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, όπως η κετογονική δίαιτα.
Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο περιοδικό Cancer & Metabolism.
«Το βασικό εδώ είναι ότι ο κόσμος έχει υποτιμήσει τη σημασία των λιπών και των λιπιδίων στον γενικό όρο που λέγεται παχυσαρκία», λέει η Keren Hilgendorf, Ph.D., ερευνήτρια στο Huntsman Cancer Institute και επίκουρη καθηγήτρια βιοχημείας στο U. «Η μελέτη μας δείχνει ότι τα καρκινικά κύτταρα του μαστού είναι πραγματικά «εθισμένα» στα λιπίδια, και η αφθονία τους στους ασθενείς με παχυσαρκία είναι ένας από τους λόγους που ο καρκίνος του μαστού είναι πιο συχνός και επιθετικός σε αυτούς τους ασθενείς».
Η υψηλή συγκέντρωση λιπιδίων στο αίμα, γνωστή ως υπερλιπιδαιμία, είναι κοινή σε άτομα με παχυσαρκία. Η Hilgendorf μαζί με την Amandine Chaix, Ph.D., ερευνήτρια και επίκουρη καθηγήτρια διατροφής και ενσωματωμένης φυσιολογίας στο U, και τον Greg Ducker, Ph.D., ερευνητή και επίκουρο καθηγητή βιοχημείας στο University of Utah, ανέλυσαν ποντίκια που τρέφονταν με δίαιτες υψηλές σε λιπαρά. Χρησιμοποίησαν επίσης μοντέλα ποντικιών που είχαν υπερλιπιδαιμία χωρίς άλλα βασικά χαρακτηριστικά παχυσαρκίας, όπως υψηλή γλυκόζη και ινσουλίνη. Σε αυτά τα μοντέλα, τα υψηλά λιπίδια από μόνα τους ήταν αρκετά για να επιταχύνουν την ανάπτυξη όγκων.
«Η ιδέα είναι ότι τα λιπίδια, που σχηματίζουν την κυτταρική μεμβράνη, λειτουργούν σαν δομικά «τούβλα»», λέει η Chaix. «Αν ένα κύτταρο λάβει το σήμα να πολλαπλασιαστεί και υπάρχουν περισσότερα «τούβλα», ο όγκος θα αναπτυχθεί πιο εύκολα. Βλέπουμε ότι η μεγάλη ποσότητα λιπιδίων επιτρέπει αυτόν τον πολλαπλασιασμό».
Στο συγκεκριμένο μοντέλο, η μείωση των λιπιδίων παρουσία υψηλής γλυκόζης και ινσουλίνης ήταν αρκετή για να επιβραδύνει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων του μαστού. Τα ποντίκια και οι άνθρωποι έχουν σημαντικές μεταβολικές διαφορές, αλλά αν τα αποτελέσματα των ποντικιών επαληθευτούν στους ανθρώπους, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καλύτερες θεραπείες και διατροφικές συστάσεις για να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη του καρκίνου.
«Πιστεύουμε ότι υπάρχουν θεραπευτικές δυνατότητες, γιατί αν απλώς μειώσουμε τα λιπίδια –κάτι που ήδη γνωρίζουμε πώς να κάνουμε στους ασθενείς, για παράδειγμα με φαρμακευτική αγωγή– αυτό θα μπορούσε να επιβραδύνει την ανάπτυξη του καρκίνου. Αν στοχεύσουμε τα υψηλά επίπεδα λίπους στο αίμα, ο όγκος υποφέρει γιατί τα λιπίδια δεν τον τροφοδοτούν πια», λέει η Hilgendorf.
«Όμως, παρόλο που τα αποτελέσματά μας στα ποντίκια ήταν εντυπωσιακά, υπάρχουν σαφείς περιορισμοί στο να τα μεταφέρουμε αυτούσια στους ανθρώπους. Απαιτείται περισσότερη έρευνα με ανθρώπινες δειγματοληψίες και ασθενείς για να επιβεβαιωθούν οι υποθέσεις μας».
Τα ευρήματα μπορεί επίσης να επηρεάσουν τον τρόπο που οι ασθενείς και οι επιζώντες καρκίνου του μαστού με παχυσαρκία προσεγγίζουν τη διαχείριση βάρους. Οι γιατροί συχνά συνιστούν απώλεια βάρους ως μέρος της θεραπείας, καθώς η παχυσαρκία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εξάπλωσης του καρκίνου ή υποτροπής. Ωστόσο, υπάρχουν λίγες τεκμηριωμένες κατευθυντήριες οδηγίες για το ποια δίαιτα είναι η καλύτερη.
Κάποιοι ασθενείς μπορεί να στραφούν στη δημοφιλή κετογονική δίαιτα, που είναι υψηλή σε λιπαρά και χαμηλή σε υδατάνθρακες, με στόχο την επίτευξη κατάστασης κέτωσης, όπου το σώμα χρησιμοποιεί λίπος αντί για υδατάνθρακες ως πηγή ενέργειας.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βάρους, αλλά οι ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όλη την εικόνα της μεταβολικής τους υγείας.
«Για ασθενείς με διάγνωση καρκίνου του μαστού και αυξημένο BMI, θα συμβουλεύαμε να συζητήσουν με τον γιατρό τους και να αναπτύξουν ένα σχέδιο απώλειας βάρους ως μέρος της θεραπείας. Αν έχετε ήδη υψηλή χοληστερόλη, σκεφτείτε μια διατροφή ή φαρμακευτική αγωγή που να μειώνει τα λιπίδια», λέει ο Ducker. «Όπως δείχνει η μελέτη μας, δίαιτες όπως η κετο, που είναι πολύ υψηλές σε λιπαρά, μπορεί να έχουν σοβαρές ανεπιθύμητες συνέπειες –ακόμα και να προάγουν την ανάπτυξη του όγκου».
Η μελέτη υποδηλώνει ότι τα λιπίδια μπορεί επίσης να τροφοδοτούν την ανάπτυξη όγκων σε ασθενείς με παχυσαρκία που έχουν άλλους τύπους καρκίνου του μαστού ή ωοθηκών ή του παχέος εντέρου. Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει να αξιολογήσει προκλινικά πώς τα αντιλιπιδικά φάρμακα θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις αποκρίσεις στη χημειοθεραπεία. Επιπλέον, θέλουν να κατανοήσουν καλύτερα πώς τα λιπίδια τροφοδοτούν τα καρκινικά κύτταρα.
Η Chaix, Ducker και Hilgendorf υπογραμμίζουν ότι η μελέτη αφορά έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου που προσαρμόζεται σε περιβάλλον παχυσαρκίας και ότι η κετογονική δίαιτα μπορεί να είναι ωφέλιμη για άλλους τύπους καρκίνου.
Περισσότερες πληροφορίες: Renan FL Vieira et al, Hyperlipidemia drives tumor growth in a mouse model of obesity-accelerated breast cancer growth, Cancer & Metabolism (2025). DOI: 10.1186/s40170-025-00407-0.
