Καθώς ο πληθυσμός συνεχίζει να γηράσκει, η παχυσαρκία και τα νοσήματα που σχετίζονται με αυτήν αποτελούν ολοένα και μεγαλύτερη επιβάρυνση για το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Ωστόσο, η χρήση πιο ακριβών εργαλείων ελέγχου, όπως η αναλογία μέσης προς ύψος, θα μπορούσε να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό των ηλικιωμένων που διατρέχουν κίνδυνο και στην παροχή προληπτικής φροντίδας.
Ο λόγος μέσης προς ύψος (waist-to-height ratio – WHtR) αποτυπώνει καλύτερα το σπλαχνικό λίπος που συσσωρεύεται γύρω από την κοιλιά και επηρεάζει σε μεγαλύτερο βαθμό τα εσωτερικά όργανα, γεγονός που τον καθιστά πιο σημαντικό για την υγεία μας.
Μια μελέτη από τα Πανεπιστήμια του Σέφιλντ και του Νότιγχαμ ανέλυσε πρόσφατα τις τάσεις της παχυσαρκίας στην Αγγλία από το 2005 έως το 2021, χρησιμοποιώντας δεδομένα από το Health Survey for England. Οι ερευνητές εξέτασαν τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), που είναι το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο μέτρο παχυσαρκίας, παράλληλα με άλλους δείκτες που σχετίζονται με τη μέση, συμπεριλαμβανομένου του λόγου μέσης προς ύψος.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Obesity.
Οι συν-συγγραφείς της έρευνας, δρ. Laura Gray από το Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ και δρ. Magdalena Opazo-Breton από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, διερεύνησαν αν οι τάσεις της παχυσαρκίας οφείλονται κυρίως στη γήρανση, σε περιβαλλοντικούς παράγοντες ή σε διαφορές μεταξύ γενεών.
Η δρ. Gray, από τη Σχολή Ιατρικής και Υγείας Πληθυσμού του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ, δήλωσε:
«Ο ΔΜΣ είναι ένας πολύ γνωστός και κατανοητός δείκτης. Ωστόσο, μπορεί να παραπλανεί, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους και όσους έχουν μικρότερη μυϊκή μάζα, κάνοντάς τους να πιστεύουν ότι δεν διατρέχουν κίνδυνο παχυσαρκίας.
Η αναλογία μέσης προς ύψος είναι επίσης πολύ πιο εύκολη και να θυμάται κανείς σε σύγκριση με τις πιο σύνθετες κατηγορίες του ΔΜΣ, ειδικά στα παιδιά. Οι άνθρωποι μπορούν εύκολα να ελέγξουν μόνοι τους τον κίνδυνο με μια μεζούρα. Αν η περίμετρος της μέσης σας είναι μικρότερη από το μισό του ύψους σας, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι βρίσκεστε σε υγιές βάρος».
Και πρόσθεσε: «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η αύξηση της παχυσαρκίας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε περιβαλλοντικές αλλαγές με την πάροδο του χρόνου και όχι μόνο σε ατομικές συμπεριφορές. Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται ευρύτερες, συστημικές παρεμβάσεις, με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να ασχολούνται με το διατροφικό περιβάλλον. Η πιθανότητα παχυσαρκίας αυξάνεται επίσης με την ηλικία, γεγονός που σημαίνει ότι η γήρανση του πληθυσμού μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση της συχνότητάς της.
Αν υποδιαγιγνώσκουμε την παχυσαρκία στους ηλικιωμένους επειδή βασιζόμαστε αποκλειστικά στον ΔΜΣ, τότε υπάρχει ο κίνδυνος να μην εντοπίζουμε μεγάλα ποσοστά ανθρώπων που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο και θα μπορούσαν να ωφεληθούν από παρεμβάσεις υγείας».
Τα ευρήματα δείχνουν επίσης ότι η αναλογία μέσης προς ύψος προσφέρει έναν πιο καθαρό και σταθερό δείκτη αυξανόμενου κινδύνου για την υγεία με την ηλικία, σε σύγκριση με άλλους δείκτες όπως ο ΔΜΣ. Σε αντίθεση με τον ΔΜΣ, ο οποίος συνήθως αυξάνεται μέχρι τη μέση ηλικία και στη συνέχεια μειώνεται στους ηλικιωμένους, κυρίως λόγω απώλειας μυϊκής μάζας, ο λόγος μέσης προς ύψος συνεχίζει να αυξάνεται σταθερά. Έτσι αποτυπώνει καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο αυξάνονται με την ηλικία τα νοσήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως οι καρδιοπάθειες, το εγκεφαλικό επεισόδιο και η άνοια.
Η μελέτη παρουσιάζει ευρήματα που αμφισβητούν τη διαδεδομένη αντίληψη ότι το επιπλέον βάρος σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να είναι προστατευτικό, τονίζοντας αντίθετα τη σημασία της διατήρησης υγιούς περιμέτρου μέσης σε όλη τη διάρκεια της γήρανσης.
Τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν περαιτέρω τη σύσταση του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας και Κλινικής Αριστείας (NICE) να χρησιμοποιείται ο λόγος μέσης προς ύψος παράλληλα με τον ΔΜΣ. Έτσι ενδυναμώνεται και το απλό μήνυμα δημόσιας υγείας: «Κρατήστε την περίμετρο της μέσης σας μικρότερη από το μισό του ύψους σας».
Περισσότερες πληροφορίες: Laura A. Gray et al, Long-term trends in central obesity in England: an age-period-cohort approach, International Journal of Obesity (2025). DOI: 10.1038/s41366-025-01949-5.
