Η κοιλιακή παχυσαρκία, που συχνά αποκαλείται «μπυροκοιλιά», είναι η συσσώρευση σπλαχνικού λίπους που αποθηκεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα. Το σπλαχνικό λίπος βρίσκεται εντός της κοιλιακής κοιλότητας και μπορεί να συσσωρεύεται στα αγγεία, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου.
Μια νέα μελέτη διαπίστωσε ότι η κοιλιακή παχυσαρκία δεν συνδέεται μόνο με επιβλαβείς αλλαγές στη δομή της καρδιάς, αλλά ότι οι επιδράσεις αυτές είναι πιο έντονες στους άνδρες.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένες μαγνητικές τομογραφίες καρδιάς για να ανιχνεύσουν αλλαγές που σχετίζονται με την «μπυροκοιλιά» και οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελούν πρώιμα σημάδια καρδιακής καταπόνησης, πριν ακόμη εμφανιστεί καρδιαγγειακή νόσος ή συμπτώματα. Η μελέτη, ωστόσο, δεν εξέτασε την κατανάλωση μπύρας από τους συμμετέχοντες.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο ετήσιο συνέδριο της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής (Radiological Society of North America – RSNA), που πραγματοποιήθηκε από τις 29 Νοεμβρίου έως τις 3 Δεκεμβρίου στο Σικάγο, το 2025. Η μελέτη δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό με κριτές.
«Η κοιλιακή παχυσαρκία, δηλαδή ο υψηλός λόγος μέσης προς ισχία, σχετίζεται με πιο ανησυχητικά πρότυπα αναδιαμόρφωσης της καρδιάς σε σύγκριση με τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος (BMI) από μόνος του», δήλωσε σε δελτίο Τύπου η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Jennifer Erley, MD, ειδικευόμενη ακτινολόγος στο Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο Hamburg-Eppendorf στη Γερμανία.
Κοιλιακή παχυσαρκία και αναδιαμόρφωση της καρδιάς
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές εξέτασαν μαγνητικές τομογραφίες 2.244 ενηλίκων ηλικίας 46 έως 78 ετών. Η μελέτη έδειξε ότι η παχυσαρκία, όπως μετράται με τον δείκτη μάζας σώματος, συσχετιζόταν πιο έντονα με διόγκωση των καρδιακών κοιλοτήτων σε όλους τους συμμετέχοντες, ανεξαρτήτως φύλου. Αντίθετα, η κοιλιακή παχυσαρκία συσχετίστηκε περισσότερο με πάχυνση του καρδιακού μυός και μικρότερες καρδιακές κοιλότητες. Οι αλλαγές αυτές που σχετίζονται με την κοιλιακή παχυσαρκία ήταν πιο εμφανείς στους άνδρες, ιδιαίτερα στη δεξιά κοιλία της καρδιάς, η οποία είναι υπεύθυνη για την άντληση του αίματος προς τους πνεύμονες. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα μπορεί να αντικατοπτρίζουν πρώιμη καρδιακή καταπόνηση που σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο το κοιλιακό λίπος επηρεάζει την αναπνοή και τις πιέσεις στους πνεύμονες.
«Φαίνεται ότι οδηγεί σε μια δυνητικά παθολογική μορφή αναδιαμόρφωσης της καρδιάς, τη συγκεντρική υπερτροφία, όπου ο καρδιακός μυς παχαίνει αλλά το συνολικό μέγεθος της καρδιάς δεν αυξάνεται, με αποτέλεσμα μικρότερους καρδιακούς όγκους», δήλωσε η Erley. «Στην πραγματικότητα, οι εσωτερικές κοιλότητες μικραίνουν, οπότε η καρδιά συγκρατεί και αντλεί λιγότερο αίμα. Αυτό το πρότυπο επηρεάζει την ικανότητα της καρδιάς να χαλαρώνει σωστά και τελικά μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια», πρόσθεσε.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η εκτενέστερη καρδιακή βλάβη που παρατηρείται στους άνδρες μπορεί να σχετίζεται με πιο πρώιμη εμφάνιση ή μεγαλύτερη σοβαρότητα της κοιλιακής παχυσαρκίας, ωστόσο απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθεί αυτή η υπόθεση.
Ο Mir Ali, ιατρικός διευθυντής στο MemorialCare Weight Loss Center στην Καλιφόρνια, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, δήλωσε ότι τα ευρήματα επιβεβαιώνουν πως η κοιλιακή παχυσαρκία έχει αρνητική επίδραση στην καρδιαγγειακή υγεία. «Αν και δεν υπάρχει μία και μοναδική σαφής εξήγηση, εκτιμάται ότι το κοιλιακό λίπος αυξάνει τη φλεγμονή σε ολόκληρο το σώμα, επηρεάζει τη φυσιολογική ορμονική ισορροπία και οδηγεί σε αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταξύ άλλων», ανέφερε. «Όλες αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν όλα τα όργανα, αλλά η καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα».
Παρόμοια άποψη εξέφρασε και ο Kevin Shah, διευθυντής προγράμματος καρδιακής ανεπάρκειας στο MemorialCare στο Long Beach της Καλιφόρνιας, επίσης μη εμπλεκόμενος στη μελέτη. «Το σπλαχνικό λίπος τροφοδοτεί τη φλεγμονή, την αντίσταση στην ινσουλίνη και τα παθολογικά πρότυπα χοληστερόλης -όλα αυτά επιταχύνουν την καρδιαγγειακή νόσο», δήλωσε.
Λόγος μέσης προς ισχία έναντι BMI
Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) υπολογίζεται διαιρώντας το βάρος σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σε μέτρα. Για ενήλικες άνω των 20 ετών, ΔΜΣ ίσος ή μεγαλύτερος από 30 θεωρείται παχυσαρκία. Ο λόγος μέσης προς ισχία υπολογίζεται διαιρώντας την περίμετρο της μέσης στο στενότερο σημείο με την περίμετρο των ισχίων στο φαρδύτερο σημείο.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) χρησιμοποιεί οριακές τιμές για τον λόγο μέσης προς ισχία ώστε να προσδιορίσει την κοιλιακή παχυσαρκία: 0,90 για τους άνδρες και 0,85 για τις γυναίκες. Τιμές πάνω από αυτά τα όρια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.
Ο ΔΜΣ δεν λαμβάνει υπόψη την κατανομή του λίπους στο σώμα. Ο λόγος μέσης προς ισχία μπορεί να δείξει καλύτερα την αύξηση του κοιλιακού λίπους και συχνά είναι ευκολότερος στον υπολογισμό.
«Ο λόγος μέσης προς ισχία -ακόμη και η απλή μέτρηση της περιμέτρου της μέσης- προσφέρει σημαντικές πληροφορίες που ο ΔΜΣ από μόνος του δεν αποτυπώνει. Ο ΔΜΣ δεν μπορεί να διακρίνει μυϊκή μάζα από λίπος και δεν καταγράφει την κατανομή του λίπους», ανέφερε ο Shah.
Πρόσθεσε ότι ο λόγος μέσης προς ισχία και η περίμετρος μέσης θα πρέπει να περιλαμβάνονται στις τακτικές ιατρικές εκτιμήσεις. Ο ΔΜΣ, αν και χρήσιμος, δεν πρέπει να είναι το μοναδικό εργαλείο αξιολόγησης κινδύνου.
Συμβουλές για την πρόληψη της «κοιλιάς μπύρας»
Το σπλαχνικό λίπος δεν συνδέεται μόνο με την καρδιαγγειακή νόσο, αλλά και με αυξημένο κίνδυνο για άλλες χρόνιες παθήσεις, όπως:
- σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
- καρδιοπάθεια
- εγκεφαλικό επεισόδιο
- νόσος Αλτσχάιμερ
- ορισμένοι καρκίνοι (όπως του μαστού και του παχέος εντέρου)
Παρότι είναι δύσκολο να στοχεύσει κανείς αποκλειστικά το κοιλιακό λίπος, υπάρχουν στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του σωματικού βάρους και του κινδύνου χρόνιων νοσημάτων.
«Οι ασκήσεις κοιλιακών δεν οδηγούν απαραίτητα σε απώλεια λίπους στην κοιλιά», εξηγεί ο Ali. «Η συνολική απώλεια βάρους -είτε μέσω διατροφής, φαρμακευτικής αγωγής ή χειρουργικής- μπορεί να μειώσει το κοιλιακό λίπος». Ο Shah τόνισε τη σημασία της ποιότητας της διατροφής, της προπόνησης με αντιστάσεις και της συνολικής φυσικής δραστηριότητας, προτείνοντας:
- προπόνηση ενδυνάμωσης 2–3 φορές την εβδομάδα
- προσθήκη 20–30 λεπτών καθημερινού περπατήματος
- μείωση των επεξεργασμένων υδατανθράκων και αύξηση της πρόσληψης πρωτεΐνης
«Μικρές, σταθερές αλλαγές στον τρόπο ζωής έχουν μετρήσιμη επίδραση στο μέγεθος της μέσης και στη μακροπρόθεσμη υγεία της καρδιάς», κατέληξε ο Shah.
