της Clare Collins, The Conversation.
Ο καφές μπήκε για πρώτη φορά στη ζωή και τις φλέβες των ανθρώπων πριν από περίπου 600 χρόνια. Σήμερα, καταναλώνουμε κατά μέσο όρο σχεδόν δύο κιλά ανά άτομο ετησίως -μερικές φορές με πολύ συγκεκριμένες προτιμήσεις για μείγματα και μεθόδους παρασκευής. Το πόσο πίνετε επηρεάζεται από γονίδια που δρουν στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και στον μεταβολισμό της καφεΐνης.
Ο καφές μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή σας πίεση βραχυπρόθεσμα, ειδικά εάν δεν πίνετε συνήθως καφέ ή εάν έχετε ήδη υψηλή αρτηριακή πίεση. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κόψετε τον καφέ εάν έχετε υψηλή πίεση ή ανησυχείτε για την καρδιακή σας υγεία. Το μέτρο είναι το κλειδί. Πώς επηρεάζει λοιπόν ο καφές την αρτηριακή σας πίεση; Και αν έχετε υψηλή πίεση, πόσος καφές μπορείτε να πίνετε;
Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη που ασκεί το αίμα στα τοιχώματα των αρτηριών όταν η καρδιά αντλεί. Μετράται με δύο αριθμούς: Ο πρώτος και μεγαλύτερος αριθμός είναι η συστολική πίεση, η δύναμη που παράγεται όταν η καρδιά συσπάται και σπρώχνει το αίμα σε όλο το σώμα. Ο μικρότερος αριθμός, η διαστολική πίεση, είναι η δύναμη όταν η καρδιά χαλαρώνει και ξαναγεμίζει με αίμα. Φυσιολογική αρτηριακή πίεση θεωρείται η συστολική πίεση κάτω από 120 χιλιοστά υδραργύρου (mm Hg) και η διαστολική πίεση κάτω από 80 mm Hg. Όταν τα νούμερά σας φτάνουν σταθερά τα 140/90 ή περισσότερο, η πίεση θεωρείται υψηλή. Αυτή ονομάζεται επίσης υπέρταση.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε τα νούμερα της αρτηριακής σας πίεσης, επειδή η υπέρταση δεν έχει συμπτώματα. Όταν δεν αντιμετωπίζεται ή δεν ελέγχεται καλά, αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ επιδεινώνονται υπάρχουσες νεφρικές και καρδιακές παθήσεις. Περίπου το 30% των ενηλίκων έχουν υπέρταση, με τους μισούς να μην γνωρίζουν ότι την έχουν. Από εκείνους που παίρνουν φάρμακα για την υπέρταση, περίπου το 47% δεν την έχουν καλά ελεγχόμενη.
Πώς επηρεάζει ο καφές την αρτηριακή πίεση;
Η καφεΐνη στον καφέ είναι ένας μυϊκός διεγέρτης που αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό σε ορισμένους ανθρώπους. Αυτό μπορεί δυνητικά να συμβάλει σε ακανόνιστο καρδιακό παλμό, γνωστό ως αρρυθμία. Η καφεΐνη διεγείρει επίσης τα επινεφρίδια να απελευθερώνουν αδρεναλίνη. Αυτό κάνει την καρδιά να χτυπά πιο γρήγορα και τα αιμοφόρα αγγεία να συστέλλονται, γεγονός που αυξάνει την αρτηριακή πίεση.
Τα επίπεδα καφεΐνης στο αίμα κορυφώνονται μεταξύ 30 λεπτών και δύο ωρών μετά από ένα φλιτζάνι καφέ. Ο χρόνος ημιζωής της καφεΐνης είναι 3-6 ώρες, που σημαίνει ότι τα επίπεδα στο αίμα θα μειωθούν περίπου στο μισό κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου. Το εύρος οφείλεται στην ηλικία (τα παιδιά έχουν μικρότερο, λιγότερο ώριμο ήπαρ, επομένως δεν μπορούν να τον μεταβολίσουν τόσο γρήγορα), στη γενετική (μερικοί άνθρωποι είναι ταχείς ή βραδείς μεταβολιστές) και στο αν πίνετε συνήθως καφέ (οι τακτικοί καταναλωτές τον αποβάλλουν ταχύτερα).
Η επίδραση της καφεΐνης στην αρτηριακή πίεση από τον καφέ (και τα αναψυκτικά cola, τα ενεργειακά ποτά και τη σοκολάτα) ποικίλλει. Ανασκοπήσεις ερευνών αναφέρουν αυξήσεις στη συστολική πίεση κατά 3-15 mm Hg και στη διαστολική πίεση κατά 4-13 mm Hg μετά την κατανάλωση. Αυτό δεν είναι λίγο.
Η επίδραση της καφεΐνης εξαρτάται επίσης από τη συνήθη αρτηριακή πίεση ενός ατόμου. Μια αύξηση της πίεσης μπορεί να είναι πιο επικίνδυνη αν έχετε υπέρταση και υπάρχουσα καρδιακή ή ηπατική νόσο, επομένως είναι καλύτερο να συζητήσετε την κατανάλωση καφέ με το γιατρό σας.
Τι άλλο περιέχει ο καφές; Ο καφές περιέχει εκατοντάδες φυτοχημικές ουσίες, ενώσεις που συμβάλλουν στη γεύση, το άρωμα ή επηρεάζουν την υγεία και τη νόσο. Φυτοχημικές ουσίες που επηρεάζουν άμεσα την αρτηριακή πίεση περιλαμβάνουν τις μελανοϊδίνες, οι οποίες ρυθμίζουν τον όγκο των υγρών του σώματος και τη δραστηριότητα ενζύμων που βοηθούν στον έλεγχο της πίεσης. Το κινικό οξύ είναι μια άλλη φυτοχημική ουσία που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη συστολική και διαστολική πίεση βελτιώνοντας την επένδυση των αιμοφόρων αγγείων, επιτρέποντάς τους να ανταποκρίνονται καλύτερα στις αυξήσεις της πίεσης.
Μπορεί ο καφές να προκαλέσει υπέρταση;
Σε μια ανασκόπηση 13 μελετών που περιελάμβαναν 315.000 άτομα, οι ερευνητές εξέτασαν τις συσχετίσεις μεταξύ της πρόσληψης καφέ και του κινδύνου υπέρτασης. Κατά τις περιόδους παρακολούθησης των μελετών, 64.650 άτομα ανέπτυξαν υπέρταση, με τους ερευνητές να καταλήγουν ότι η κατανάλωση καφέ δεν συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης.
Ακόμη και όταν εξέτασαν δεδομένα ανά φύλο, ποσότητα καφέ, ντεκαφεϊνέ έναντι καφεϊνούχου, ο καφές εξακολουθούσε να μην συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης. Οι μόνες εξαιρέσεις που υποδείκνυαν χαμηλότερο κίνδυνο ήταν για πέντε μελέτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και επτά μελέτες χαμηλής ποιότητας, πράγμα που σημαίνει ότι αυτά τα αποτελέσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή.
Μια ξεχωριστή ιαπωνική μελέτη παρακολούθησε περισσότερους από 18.000 ενήλικες ηλικίας 40-79 ετών για 18,9 χρόνια. Περιελάμβανε περίπου 1.800 άτομα που είχαν πολύ υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση βαθμού 2-3), με συστολική πίεση 160 ή άνω ή διαστολική πίεση 100 ή άνω. Εδώ, ο κίνδυνος θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο, συμπεριλαμβανομένου εμφράγματος ή εγκεφαλικού, ήταν διπλάσιος μεταξύ εκείνων που έπιναν δύο ή περισσότερα φλιτζάνια καφέ την ημέρα σε σύγκριση με τους μη πότες. Δεν υπήρχαν συσχετίσεις με θάνατο από καρδιαγγειακή νόσο για εκείνους που είχαν είτε φυσιολογική πίεση είτε ήπια (βαθμού 1) υπέρταση (συστολική 140-159 ή διαστολική 90-99).
Συμπέρασμα
Δεν χρειάζεται να κόψετε τον καφέ. Δείτε τι μπορείτε να κάνετε αντίθετα:
- Γνωρίστε την αρτηριακή σας πίεση, το ιατρικό σας ιστορικό και ποια τρόφιμα και ποτά περιέχουν καφεΐνη.
- Λάβετε υπόψη όλους τους παράγοντες που επηρεάζουν την πίεση και την υγεία σας – οικογενειακό ιστορικό, διατροφή, αλάτι και φυσική δραστηριότητα – ώστε να μπορείτε να λαμβάνετε τεκμηριωμένες αποφάσεις για το τι καταναλώνετε και πόσο κινείστε.
- Να γνωρίζετε πώς σας επηρεάζει η καφεΐνη και να την αποφεύγετε πριν από τη μέτρηση της αρτηριακής σας πίεσης.
- Αποφύγετε την καφεΐνη το απόγευμα, ώστε να μην επηρεάζει τον ύπνο σας.
- Στόχος να μετριάσετε την πρόσληψη καφέ πίνοντας τέσσερα φλιτζάνια ή λιγότερο την ημέρα ή μεταβαίνοντας σε ντεκαφεϊνέ.
- Εάν έχετε συστολική πίεση 160 ή άνω ή διαστολική πίεση 100 ή άνω, σκεφτείτε να περιορίσετε τον καφέ σε ένα φλιτζάνι την ημέρα και συζητήστε το με το γιατρό σας.
