Για δεκαετίες, ο αριθμός 10.000 βημάτων την ημέρα αποτελούσε τον χρυσό κανόνα της υγείας. Εμφανίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1960, όταν μια ιαπωνική εταιρεία κυκλοφόρησε το πρώτο βηματόμετρο με την ονομασία «Manpo-kei», που σημαίνει «μετρητής των 10.000 βημάτων». Η επιλογή του αριθμού δεν είχε επιστημονική βάση, ήταν απλώς μια ευρηματική εμπορική στρατηγική. Ωστόσο, η ιδέα ρίζωσε τόσο βαθιά στην παγκόσμια συνείδηση και σήμερα πολλοί πιστεύουν ότι τόσα βήματα χρειάζονται για να παραμείνουν υγιείς και αδύνατοι.
Μια νέα μελέτη, που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Παχυσαρκίας (ECO 2026) στην Κωνσταντινούπολη και δημοσιεύτηκε στο International Journal of Environmental Research and Public Health, έρχεται να δώσει διαφορετικές απαντήσεις. Eρευνητές από Ιταλία και Λίβανο πραγματοποίησαν συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 18 κλινικών δοκιμών, αξιολογώντας δεδομένα από 3.758 συμμετέχοντες (μέση ηλικία 53 ετών, μέσος ΔΜΣ 31 kg/m²) σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Αυστραλία και η Ιαπωνία.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η πρώτη ακολούθησε ολοκληρωμένα προγράμματα τροποποίησης τρόπου ζωής (διατροφή συν καταμέτρηση βημάτων). Η δεύτερη ακολούθησε μόνο δίαιτα ή καμία παρέμβαση.
Αρχικά, και οι δύο ομάδες είχαν παρόμοιο αριθμό ημερήσιων βημάτων -περίπου 7.200. Κατά τη φάση απώλειας βάρους (διάρκεια 7,9 μήνες κατά μέσο όρο), η ομάδα παρέμβασης αύξησε τα βήματά της στα 8.454 την ημέρα και έχασε κατά μέσο όρο 4,39% του σωματικού βάρους (περίπου 4 κιλά). Η ομάδα ελέγχου δεν αύξησε τα βήματά της και δεν έχασε βάρος.
Το πραγματικά ενδιαφέρον, ωστόσο, εμφανίστηκε στη φάση συντήρησης (διάρκεια 10,3 μήνες). Εκεί, η ομάδα παρέμβασης διατήρησε τα βήματά της στα 8.241 ημερησίως και κράτησε το μεγαλύτερο μέρος της απώλειας, με καθαρό αποτέλεσμα 3,28% (περίπου 3 κιλά).
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η αύξηση των βημάτων δεν συνδέθηκε με μεγαλύτερη απώλεια βάρους κατά τη φάση της δίαιτας. Τις πρώτες εβδομάδες και μήνες, τον πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει η μείωση της θερμιδικής πρόσληψης -το περπάτημα είναι χρήσιμο, αλλά όχι καθοριστικό.
Αντίθετα, ο ρόλος του περπατήματος αποδείχθηκε αποφασιστικός στη δεύτερη φάση. Η διατήρηση αυξημένου αριθμού βημάτων (περίπου 8.500 την ημέρα) ήταν αυτή που εμπόδισε την επαναπρόσληψη βάρους. Και αυτό είναι κρίσιμο, διότι, σύμφωνα με τον Καθηγητή Marwan El Ghoch, έως και 80% των ανθρώπων με υπέρβαρο ή παχυσαρκία που χάνουν αρχικά κιλά τα επαναπροσλαμβάνουν μερικώς ή πλήρως μέσα σε τρία έως πέντε χρόνια.
Ο αριθμός των 8.500 βημάτων είναι χαμηλότερος από τον θρυλικό στόχο των 10.000 -γεγονός που τον καθιστά πιο ρεαλιστικό, ειδικά για μεγαλύτερες ηλικίες, άτομα με παχυσαρκία ή εκείνους που ξεκινούν ένα πρόγραμμα φυσικής δραστηριότητας. Δεν απαιτείται ακριβός εξοπλισμός, ούτε γυμναστήριο. Είναι μια προσιτή, χωρίς κόστος στρατηγική που μπορεί να ενσωματωθεί στην καθημερινότητα.
Το περπάτημα, λοιπόν, δεν είναι πανάκεια για την αρχική απώλεια κιλών -εκεί κερδίζει η διατροφή. Αλλά είναι το κλειδί για να μην επιστρέψουν τα κιλά αφού χάθηκαν. Σε μια εποχή που η παχυσαρκία έχει λάβει διαστάσεις πανδημίας, το μήνυμα είναι σαφές: προσοχή στη δίαιτα για να χάσετε, αλλά μην ξεχνάτε τα βήματα -περίπου 8.500 την ημέρα- για να μην ξαναπάρετε ό,τι με κόπο καταφέρατε να χάσετε.
