Μια νέα, πολύ αυστηρή συστηματική ανασκόπηση της Cochrane Collaboration, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, εξέτασε 22 κλινικές δοκιμές με 1.995 ενήλικες με υπέρβαρο ή παχυσαρκία. Το συμπέρασμα είναι σαφές: η διαλειμματική νηστεία δεν είναι πιο αποτελεσματική από τις συμβατικές διατροφικές συμβουλές για την απώλεια βάρους. Δεν βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις ή τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Με απλά λόγια: η διαλειμματική νηστεία είναι απλώς μια ακόμη δίαιτα, χωρίς μαγικές ιδιότητες. Ωστόσο, κάποιοι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ανασκόπηση δεν είναι η τελευταία λέξη και ότι η διαλειμματική νηστεία μπορεί να λειτουργήσει για ορισμένους ανθρώπους, ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους.
Η διαλειμματική νηστεία είναι ένα διατροφικό πρότυπο που εναλλάσσει περιόδους φαγητού με περιόδους νηστείας. Οι πιο γνωστές μορφές είναι:
- 16:8: Νηστεία 16 ωρών και φαγητό σε παράθυρο 8 ωρών.
- 5:2: Κανονική διατρολή 5 ημέρες την εβδομάδα και πολύ περιορισμένη πρόσληψη θερμίδων (500-600) τις άλλες 2.
- Alternate-day fasting: Εναλλαγή ημερών κανονικού φαγητού με ημέρες πολύ χαμηλών θερμίδων.
Η δημοτικότητά της εκτοξεύθηκε τα τελευταία χρόνια. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την παρουσίασαν ως έναν «φυσικό» τρόπο απώλειας βάρους, χωρίς περιορισμούς στο τι τρώμε. Κάποιοι ισχυρίστηκαν ακόμη ότι παρατείνει τη ζωή και προλαμβάνει τον καρκίνο. Αυτοί οι ισχυρισμοί δεν επιβεβαιώνονται από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Η ανασκόπηση, με επικεφαλής τον Luis Garegnani, ακολούθησε τις αυστηρές μεθοδολογικές προδιαγραφές της Cochrane Collaboration. Οι ερευνητές αναζήτησαν τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές έως τον Νοέμβριο του 2024. Συμπεριέλαβαν 22 δοκιμές με 1.995 ενήλικες με υπέρβαρο ή παχυσαρκία. Οι συμμετέχοντες τυχαιοποιήθηκαν σε τρεις ομάδες:
- Διαλειμματική νηστεία.
- Παραδοσιακές διατροφικές συμβουλές (περιορισμός θερμίδων ή υγιεινότερη διατρολή).
- Καμία παρέμβαση (π.χ. λίστα αναμονής).
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή. Η διαλειμματική νηστεία δεν οδήγησε σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους από τις παραδοσιακές διατροφικές συμβουλές. Η διαφορά ήταν πολύ μικρή ή αμελητέα. Σε σύγκριση με το να μην κάνει κανείς τίποτα, η διαλειμματική νηστεία επίσης δεν βελτίωσε την απώλεια βάρους. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στην ποιότητα ζωής. Τα στοιχεία ήταν ανεπαρκή για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με ανεπιθύμητες ενέργειες ή μακροχρόνια αποτελέσματα.
Ο Garegnani δήλωσε: «Η διαλειμματική νηστεία απλώς δεν φαίνεται να λειτουργεί για ενήλικες με υπέρβαρο και παχυσαρκία που προσπαθούν να χάσουν βάρος. Μπορεί να είναι μια λογική επιλογή για κάποιους ανθρώπους, αλλά τα τρέχοντα στοιχεία δεν δικαιολογούν τον ενθουσιασμό που βλέπουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.» (Αγγλικά: “Intermittent fasting just doesn’t seem to work for adults with overweight and obesity trying to lose weight. It may be a reasonable option for some people, but the current evidence doesn’t justify the enthusiasm we see on social media.” Πηγή: Cochrane Collaboration, 2026).
Η φράση «δεν λειτουργεί» χρειάζεται διευκρίνιση. Δεν σημαίνει ότι η διαλειμματική νηστεία είναι άχρηστη για όλους. Σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, στις κλινικές δοκιμές, δεν υπερέχει των συμβατικών διατροφικών προσεγγίσεων. Η διαλειμματική νηστεία μπορεί να λειτουργήσει για κάποιους ανθρώπους, όπως κάθε δίαιτα μπορεί να λειτουργήσει για κάποιους. Το βασικό είναι ότι δεν είναι μαγική. Δεν παρακάμπτει τους νόμους της θερμιδικής ισορροπίας. Δεν «ξεγελά» τον μεταβολισμό. Είναι ένα εργαλείο που βοηθά κάποιους ανθρώπους να ελέγξουν την πρόσληψη θερμίδων, μειώνοντας το χρονικό παράθυρο στο οποίο τρώνε.
Οι αντιδράσεις από την επιστημονική κοινότητα
Η ανασκόπηση προκάλεσε συζητήσεις. Ο Adam Collins από το Πανεπιστήμιο του Surrey σχολίασε: «Αυτή η αυστηρή ανασκόπηση και μετα-ανάλυση της διαλειμματικής νηστείας επικεντρώνεται ειδικά στην απώλεια βάρους και τα οφέλη στην ποιότητα ζωής. Το κύριο εύρημα ότι η διαλειμματική νηστεία δεν είναι καλύτερη (ή χειρότερη) από τις συνήθεις διατροφικές συμβουλές ή το να μην κάνεις τίποτα είναι εντυπωσιακό, αλλά πιστεύω ότι θα πρέπει να ερμηνευτεί με προσοχή. Ενώ αυτή η ανασκόπηση είναι ενδιαφέρουσα και θα προκαλέσει συζητήσεις, δεν θα πρέπει να αποσπάσει την προσοχή από τη συναίνεση άλλων μελετών στη βιβλιογραφία ότι τα σχήματα διαλειμματικής νηστείας είναι αποτελεσματικά εργαλεία για την απώλεια βάρους»
Ο Collins έχει ένα δίκιο. Η ανασκόπηση Cochrane εξέτασε τη διαλειμματική νηστεία σε σύγκριση με άλλες δίαιτες. Δεν εξέτασε αν η διαλειμματική νηστεία είναι αποτελεσματική σε σύγκριση με το να μην κάνεις καμία αλλαγή. Σε αυτή τη σύγκριση, βρήκε ότι η διαλειμματική νηστεία δεν είναι καλύτερη από το να μην κάνεις τίποτα. Αυτό είναι ένα σημαντικό εύρημα, αλλά δεν σημαίνει ότι η διαλειμματική νηστεία δεν μπορεί να βοηθήσει κάποιους ανθρώπους να χάσουν βάρος. Σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, τα αποτελέσματα δεν είναι εντυπωσιακά.
Γιατί η διαλειμματική νηστεία δεν είναι μαγική
Η διαλειμματική νηστεία λειτουργεί μέσω ενός απλού μηχανισμού: μειώνει τις ευκαιρίες για φαγητό. Αν κάποιος τρώει μόνο μέσα σε ένα παράθυρο 8 ωρών, είναι πιθανό να καταναλώσει λιγότερες θερμίδες συνολικά. Αυτό οδηγεί σε απώλεια βάρους, εφόσον διατηρείται το θερμιδικό έλλειμμα.
Δεν υπάρχει κάτι «μαγικό» στη νηστεία που να προκαλεί μεγαλύτερη καύση λίπους ή να αλλάζει τον μεταβολισμό με τρόπο που να υπερβαίνει την απλή μείωση των θερμίδων. Οι ισχυρισμοί για αυτοφαγία, παρατεταμένη ζωή και πρόληψη καρκίνου βασίζονται κυρίως σε μελέτες σε ζώα και δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους. Είναι υποθέσεις, όχι αποδεδειγμένα γεγονότα.
Ένα από τα πιο σημαντικά μηνύματα της ανασκόπησης είναι ότι δεν υπάρχει ένα μέγεθος για όλους. Για τη διαχείριση του βάρους, αυτό που λειτουργεί για έναν άνθρωπο μπορεί να μην λειτουργεί για έναν άλλο. Η διαλειμματική νηστεία μπορεί να ταιριάζει σε κάποιον που προτιμά να τρώει λιγότερα, μεγαλύτερα γεύματα. Μπορεί να μην ταιριάζει σε κάποιον που προτιμά να τρώει μικρά, συχνά γεύματα.
Ο Dr. David Ludwig, καθηγητής στο Harvard Medical School, έχει γράψει: «Η καλύτερη δίαιτα είναι αυτή που μπορείς να ακολουθήσεις μακροπρόθεσμα. Δεν υπάρχει μαγική δίαιτα. Υπάρχει μόνο η δίαιτα που λειτουργεί για εσένα». (Αγγλικά: “The best diet is the one you can stick with in the long run. There is no magic diet. There is only the diet that works for you.” Πηγή: ConscienHealth, 2026).
Η κατανόηση ότι η διαλειμματική νηστεία είναι απλώς μια ακόμη δίαιτα έχει πρακτικές συνέπειες. Πρώτον, απομυθοποιεί. Δεν χρειάζεται να ακολουθήσετε την τελευταία διατροφική τάση για να χάσετε βάρος. Δεύτερον, εξατομικεύει. Μπορείτε να επιλέξετε την προσέγγιση που ταιριάζει στον τρόπο ζωής και τις προτιμήσεις σας. Τρίτον, προστατεύει από την απογοήτευση. Αν δοκιμάσετε τη διαλειμματική νηστεία και δεν δείτε αποτελέσματα, δεν σημαίνει ότι αποτύχατε. Σημαίνει ότι αυτό το εργαλείο δεν είναι το κατάλληλο για εσάς.
Αν ενδιαφέρεστε για τη διαλειμματική νηστεία, ορισμένες πρακτικές συμβουλές μπορούν να σας βοηθήσουν:
- Συζητήστε με τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε, ειδικά αν έχετε διαβήτη, παίρνετε φάρμακα ή έχετε ιστορικό διατροφικών διαταραχών.
- Επιλέξτε μια μορφή που ταιριάζει στη ζωή σας. Το 16:8 είναι το πιο δημοφιλές, αλλά δεν είναι το μόνο.
- Μην περιμένετε μαγικά. Η διαλειμματική νηστεία μπορεί να σας βοηθήσει να ελέγξετε τις θερμίδες, αλλά δεν αντικαθιστά την ανάγκη για υγιεινές επιλογές.
- Αξιολογήστε την πρόοδό σας. Αν δεν βλέπετε αποτελέσματα μετά από μερικές εβδομάδες, δοκιμάστε κάτι άλλο. Δεν υπάρχει λόγος να επιμένετε σε κάτι που δεν λειτουργεί.
- Εστιάστε στη συνολική υγεία, όχι μόνο στην απώλεια βάρους. Η ποιότητα της διατροφής, η σωματική δραστηριότητα και ο ύπνος είναι εξίσου σημαντικά.
Βιβλιογραφία
Garegnani, L., et al. (2026). Intermittent fasting for adults with overweight or obesity. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2, CD015610. https://doi.org/10.1002/14651858.CD015610.pub2
ConscienHealth. (18 Φεβρουαρίου 2026). Intermittent Fasting: It’s Just a Diet, No Magic. https://conscienhealth.org/2026/02/18/intermittent-fasting-its-just-a-diet-no-magic/
Science Media Centre. (18 Φεβρουαρίου 2026). Expert reaction to Cochrane review on intermittent fasting. https://www.sciencemediacentre.org/expert-reaction-to-cochrane-review-on-intermittent-fasting/
Cochrane Collaboration. (18 Φεβρουαρίου 2026). Intermittent fasting for weight loss in adults with overweight or obesity. https://www.cochrane.org/news/intermittent-fasting-weight-loss-adults-overweight-or-obesity
Ludwig, D.S., & Ebbeling, C.B. (2018). The Carbohydrate-Insulin Model of Obesity: Beyond “Calories In, Calories Out”. JAMA Internal Medicine, 178(8), 1098-1103.
