Σε μια μεγάλη ανάλυση που περιέλαβε 85.895 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο φάνηκε ότι η κατάθλιψη σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής στο σώμα. Αυτό πιθανώς να ανοίγει έναν άλλο τρόπο αντιμετώπισης της διαταραχής της διάθεσης. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο American Journal of Psychiatry.
Η ερευνητική ομάδα αναζήτησε την παρουσία ενός βιοδείκτη φλεγμονής που ονομάζεται C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) στο αίμα των συμμετεχόντων. Στη μελέτη, τα επίπεδα CRP ήταν υψηλότερα σε ασθενείς με κατάθλιψη σε σχέση με τα άτομα ελέγχου (2,4 mg / L σε σύγκριση με 2,1 mg / L, αντίστοιχα), και περισσότερα άτομα με κατάθλιψη είχαν επίπεδα CRP πάνω από 3 mg / L (21,2% σε σύγκριση με 16,8%, αντίστοιχα), υποδεικνύοντας φλεγμονή χαμηλού βαθμού.
Τα δεδομένα έδειξαν ότι η «γενετική» συμβολή στην αυξημένη φλεγμονή που παρατηρήθηκε στην κατάθλιψη οφείλεται στις συνήθειες διατροφής και καπνίσματος και όχι σε «αυτοάνοση» γενετική προδιάθεση.
Ωστόσο δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι η φλεγμονή είναι αιτία της κατάθλιψης. Ενώ τα στοιχεία δεν αρκούν για να δείξουν ότι το ένα προκαλεί άμεσα το άλλο, οι ερευνητές λένε πως υποδηλώνουν ότι θα μπορούσε να υπάρχει βιολογικός σύνδεσμος που δεν έχει ακόμη ανακαλυφθεί.
“Η μελέτη μας παρέχει τα πιο πειστικά στοιχεία μέχρι σήμερα ότι τα άτομα με κατάθλιψη έχουν πρωτεΐνες στο αίμα τους, που υποδεικνύουν την ενεργοποίηση του φλεγμονώδους συστήματος”, είπε η ψυχολόγος Μαρία Πιθαρούλη από το King’s College London, στο Ηνωμένο Βασίλειο. “Επιπλέον, μέσω της σε βάθος ανάλυσης των δεδομένων σε 86.000 άτομα, ανακαλύψαμε περισσότερα για τους μηχανισμούς που μπορεί να βρίσκονται πίσω από τη σχέση μεταξύ φλεγμονής και κατάθλιψης”.
Στη μελέτη, καταγράφηκαν 26.894 άτομα που κάποια στιγμή της ζωής τους διαγνώστηκαν με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και 59,001 άτομα που δεν ανέφεραν καμία ψυχική διαταραχή και συνακόλουθη λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.
Μέσω δειγμάτων αίματος, γενετικών δεδομένων και ερωτηματολογίων σωματικής και ψυχικής υγείας που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο της μελέτης Biobank, του Ηνωμένου Βασιλείου, οι ερευνητές μπόρεσαν να εξετάσουν παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, το πρόωρο τραύμα στη ζωή και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Αυτοί οι παράγοντες εξήγησαν μόνο εν μέρει τη σχέση μεταξύ φλεγμονής και κατάθλιψης.
Η φλεγμονή είναι μια από τις βασικές άμυνες του σώματος ενάντια στην επίθεση των μικροβίων, αλλά εάν γίνει ανεξέλεγκτη, μπορεί να προκαλέσει τη δική της ζημιά. Η CRP βρέθηκε σε υψηλότερα επίπεδα στο περίπου 31% των ατόμων που ανέφεραν μείζονα καταθλιπτική διαταραχή (MDD: major depressive disorder) κάποια στιγμή στη ζωή τους, σε σύγκριση με τα άτομα που δεν είχαν κατάθλιψη.
Οι ερευνητές υπολόγισαν επίσης μια βαθμολογία κινδύνου που βασίζεται μόνο στη γενετική. Η βαθμολογία αυτή σε άτομα με κατάθλιψη συσχετίστηκε με τα επίπεδα CRP. Αλλά η συσχέτιση εξαφανίστηκε όταν ελήφθη υπόψη ο ΔΜΣ και το κάπνισμα. Με άλλα λόγια, ο γενετικός σύνδεσμος με την κατάθλιψη φαίνεται να εξαρτάται κυρίως από τον δείκτη μάζας σώματος και εάν κάποιος καπνίζει ή όχι.
Η συσχέτιση ήταν παρόμοια με αυτήν που παρατηρείται μεταξύ φλεγμονής και τριών αυτοάνοσων ασθενειών: κίρρωση της χολής, νόσος του Crohn και ρευματοειδής αρθρίτιδα. “Η μελέτη μας υπογραμμίζει πώς η γενετική μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για την ανατομή διαταραχών ψυχικής υγείας”, είπε η γενετική επιδημιολόγος Cathryn Lewis από το King’s College London. “Εδώ έχουμε δείξει ότι η γενετική συμβολή της φλεγμονής στην κατάθλιψη προέρχεται κυρίως από τις συνήθειες φαγητού και καπνίσματος. Αυτό το εύρημα είναι σημαντικό για να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την κατάθλιψη”.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι «άγνωστοι ή μη μετρημένοι ψυχοκοινωνικοί και κλινικοί παράγοντες σύγχυσης», όπως η έκθεση στη μητρική κατάθλιψη κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του εμβρύου ή οι ανθυγιεινές δίαιτες, θα μπορούσαν επίσης να εξηγήσουν τα αποτελέσματα που βρήκαν.
Ενώ η φλεγμονή και η κατάθλιψη έχουν συνδεθεί σε αρκετές προηγούμενες μελέτες, αυτό που κρύβεται πίσω από αυτόν τον σύνδεσμο παραμένει μυστήριο -μπορεί να είναι ότι κάτι που δεν έχει ακόμη ανακαλυφθεί και προκαλεί τόσο τη φλεγμονή όσο και την κατάθλιψη.
Άλλοι ειδικοί δεν είναι τόσο σίγουροι για τη σχέση μεταξύ φλεγμονής και κατάθλιψης. Ο γενετιστής David Curtis από το University College London στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, είπε πως αμφιβάλει ότι η φλεγμονή παίζει βασικό ρόλο στην κατάθλιψη. “Σίγουρα δεν υπάρχει τίποτα που να υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι πρέπει να προσπαθήσουν να θεραπεύσουν την κατάθλιψή τους με αντιφλεγμονώδη φάρμακα”, είπε ο Curtis. Εκτός από το ότι δεν έχουν αποδεδειγμένη επίδραση στην κατάθλιψη, αυτά τα φάρμακα έχουν επικίνδυνες παρενέργειες, ενώ τα αντικαταθλιπτικά είναι ασφαλή και αποτελεσματικά. Τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα θεωρείται ότι ευθύνονται για πολλές χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο στις ΗΠΑ”.
