Μακροζωία: Οι πέντε πιο υποσχόμενοι τρόποι αύξησης του προσδόκιμου ζωής

Οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να ζήσουν μια μακρά και ευτυχισμένη ζωή ή τουλάχιστον να αποφύγουν μια σύντομη και άθλια ζωή. Την τελευταία δεκαετία, συνέβη μια αθόρυβη ερευνητική επανάσταση στην κατανόηση της βιολογίας της γήρανσης. Η επιμήκυνση του προσδόκιμου υγιούς ζωής δεν επιστημονική φαντασία. Παρακάτω, ο Richard Faragher, Καθηγητής Βιογεροντολογίας στο University of Brighton και η Lynne Cox, Καθηγήτρια Βιοχημείας στο University of Oxford, παραθέτουν πέντε τρόπους που επεκτείνουν τη ζωή.

1. Διατροφή και τρόπος ζωής

Υπάρχουν πολλά στοιχεία για τα οφέλη ορισμένων βαρετών πραγμάτων, όπως το να τρώμε υγιεινά και με μέτρο. Μια μελέτη δείχνει ότι η διατήρηση του βάρους, η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός του αλκοόλ σε μέτριες ποσότητες και η κατανάλωση τουλάχιστον πέντε μερίδων φρούτων και λαχανικών την ημέρα μπορεί να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής από 7 έως 14 χρόνια, σε σύγκριση με κάποιον που καπνίζει, πίνει πολύ και είναι υπέρβαρος.

Η μείωση των θερμίδων μπορεί να αυξήσει ακόμα περισσότερο το προσδόκιμο ζωής από την υγιεινή διατροφή -κατά ένα τρίτο περίπου. Ο λεγόμενος διατροφικός περιορισμός βελτιώνει την υγεία και παρατείνει τη ζωή σε ποντίκια και πιθήκους, αρκεί να τρώνε τα σωστά τρόφιμα, αν και αυτό είναι δύσκολο για άτομα που εκτίθενται συνεχώς στον πειρασμό των τροφίμων. Οι λιγότερο ακραίες εκδοχές της χρονικά περιορισμένης ή διαλείπουσας νηστείας -τρώγοντας μόνο μέσα σε ένα οκτάωρο κάθε μέρα ή νηστεία για δύο ημέρες κάθε εβδομάδα- πιστεύεται ότι μειώνουν τον κίνδυνο των μεσήλικων ατόμων να εμφανίσουν ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι ο περιορισμός των θερμίδων για να έχει ολοκληρωμένο αποτέλεσμα, πρέπει να συνδυάζεται με την διαλειμματική νηστεία.

2. Φυσική δραστηριότητα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αδράνεια προκαλεί άμεσα περίπου το 10% όλων των πρόωρων θανάτων από χρόνιες παθήσεις, όπως η στεφανιαία νόσος, ο διαβήτης τύπου 2 και διάφοροι καρκίνοι. Εάν όλοι στη Γη ασκούνταν αρκετά, το αποτέλεσμα θα ήταν πιθανώς να αυξηθεί το προσδόκιμο της υγιούς ανθρώπινης ζωής κατά σχεδόν 1 έτος.

Αλλά πόση άσκηση είναι η βέλτιστη; Τα πολύ υψηλά επίπεδα μπορεί να είναι βλαβερά, και όχι μόνο λόγω των τραυματισμών. Μπορεί να καταστείλει το ανοσοποιητικό σύστημα και να αυξήσει τον κίνδυνο παθήσεων του ανώτερου αναπνευστικού. Λίγο πάνω από 30 λεπτά την ημέρα μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας είναι αρκετά για τους περισσότερους ανθρώπους. Όχι μόνο αυτό σας κάνει πιο δυνατούς, αλλά έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τις βλαβερές φλεγμονές και βελτιώνει ακόμη και τη διάθεση. Πέρα από τη σκόπιμη άσκηση, η σωματική δραστηριότητα είναι πολύ σημαντική όπως και η αποφυγή των πολλών, συνεχιζόμενων ωρών μπροστά στην τηλεόραση ή στο κομπιούτερ.

3. Ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος

Όσο και να είμαστε σε φόρμα ή να τρώμε υγιεινά, το ανοσοποιητικό σύστημα δυστυχώς θα γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό με την πάροδος της ηλικίας. Η κακή ανταπόκριση σε έναν εμβολιασμό και η αδυναμία καταπολέμησης μιας λοίμωξης είναι συνέπειες αυτής της επιδείνωσης. Όλα αρχίζουν να κατηφορίζουν στην ενήλικη ζωή, όταν ο θύμος αδένας -ένα όργανο σε σχήμα παπιγιόν στο λαιμό- αρχίζει να μαραίνεται. Ο θύμος αδένας είναι εκεί όπου οι ανοσοποιητικοί παράγοντες που ονομάζονται Τ κύτταρα μαθαίνουν να καταπολεμούν τις λοιμώξεις. Το κλείσιμο ενός τόσο σημαντικού κέντρου εκπαίδευσης για τα Τ κύτταρα σημαίνει ότι δεν μπορούν να μάθουν να αναγνωρίζουν νέες λοιμώξεις ή να καταπολεμούν αποτελεσματικά τον καρκίνο.

Μπορείτε να βοηθήσετε -λίγο- φροντίζοντας να έχετε αρκετές βασικές βιταμίνες, ιδιαίτερα τις Α και D. Ένας πολλά υποσχόμενος τομέας έρευνας είναι η εξέταση των σημάτων που στέλνει το σώμα για να βοηθήσει στη δημιουργία περισσότερων κυττάρων του ανοσοποιητικού, ιδιαίτερα ενός μορίου που ονομάζεται IL-7 (ιντερλευκίνη 7). Ίσως σύντομα να είμαστε σε θέση να παράγουμε φάρμακα που περιέχουν αυτό το μόριο, ενισχύοντας ενδεχομένως το ανοσοποιητικό σύστημα. Μια άλλη προσέγγιση είναι να χρησιμοποιήσετε ένα συμπλήρωμα διατροφής, τη σπερμιδίνη, για να ενεργοποιήσετε τα ανοσοκύτταρα να καθαρίσουν τα εσωτερικά τους σκουπίδια, όπως κατεστραμμένες πρωτεΐνες, που βελτιώνουν τόσο πολύ το ανοσοποιητικό σύστημα των ηλικιωμένων που τώρα δοκιμάζεται ως τρόπος καλύτερης ανταπόκρισης στα εμβόλια για τη νόσο COVID σε ηλικιωμένους.

4. Αναζωογονητικά κύτταρα

Η γήρανση είναι μια τοξική κατάσταση στην οποία εισέρχονται τα κύτταρα καθώς μεγαλώνουμε, προκαλώντας όλεθρο σε όλο το σώμα και δημιουργώντας χρόνια φλεγμονή και ασθένειες χαμηλού βαθμού -προκαλώντας ουσιαστικά βιολογική γήρανση. Το 2009, οι επιστήμονες έδειξαν ότι τα μεσήλικα ποντίκια ζούσαν περισσότερο και έμεναν πιο υγιή εάν τους χορηγούνταν μικρές ποσότητες ενός φαρμάκου που ονομάζεται ραπαμυκίνη, το οποίο αναστέλλει μια βασική πρωτεΐνη που ονομάζεται mTOR και βοηθά στη ρύθμιση της απόκρισης των κυττάρων σε θρεπτικά συστατικά, στρες, ορμόνες και βλάβες.

Στο εργαστήριο, φάρμακα όπως η ραπαμυκίνη (που ονομάζονται αναστολείς mTOR) κάνουν τα γηρασμένα (ηλικιωμένα) ανθρώπινα κύτταρα να φαίνονται και να συμπεριφέρονται σαν τους νεότερους εαυτούς τους. Αν και είναι πολύ νωρίς για να συνταγογραφηθούν αυτά τα φάρμακα για γενική χρήση, μόλις δημιουργήθηκε μια νέα κλινική δοκιμή για να ελεγχθεί εάν η χαμηλή δόση ραπαμυκίνης μπορεί πραγματικά να επιβραδύνει τη γήρανση στους ανθρώπους.

Η ραπαμυκίνη ανακαλύφθηκε στο έδαφος του νησιού του Πάσχα, στη Χιλή και φέρει μαζί της σημαντικό μυστήριο έχοντας χαιρετιστεί στον τύπο ως πιθανό «ελιξίριο της νεότητας». Μπορεί ακόμη και να βελτιώσει τη μνήμη των ποντικών με άνοια. Αλλά όλα τα φάρμακα έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα -και καθώς η υπερβολική ποσότητα ραπαμυκίνης καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα, πολλοί γιατροί δεν θέλουν ακόμη να θεωρήσουν ότι αποτρέπει ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Ωστόσο, η δόση είναι κρίσιμη και νεότερα φάρμακα όπως το RTB101 που λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο με τη ραπαμυκίνη υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα σε ηλικιωμένους και μπορούν ακόμη να μειώσουν τα ποσοστά και τη σοβαρότητα της μόλυνσης από τον COVID.

5. Καθαρισμός γηρασμένων κυττάρων

Η πλήρης απαλλαγή από τα γηρασμένα κύτταρα είναι ένας άλλος πολλά υποσχόμενος τρόπος. Ένας αυξανόμενος αριθμός εργαστηριακών μελετών σε ποντίκια που χρησιμοποιούν φάρμακα για να σκοτώνουν τα γηρασμένα κύτταρα -τα λεγόμενα γερολυτικά φάρμακα- δείχνουν γενικές βελτιώσεις στην υγεία, και καθώς λιγότερα ποντίκια πεθαίνουν από ασθένειες το προσδόκιμο ζωής καταλήγει να αυξάνεται.

Η αφαίρεση γηρασμένων κυττάρων βοηθά και τους ανθρώπους. Σε μια μικρή κλινική δοκιμή, τα άτομα με σοβαρή πνευμονική ίνωση ανέφεραν καλύτερη συνολική λειτουργία, συμπεριλαμβανομένου του πόσο μακριά και γρήγορα μπορούσαν να περπατήσουν, αφού είχαν λάβει θεραπεία με γερολυτικά φάρμακα. Αλλά αυτή είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Ο διαβήτης και η παχυσαρκία, καθώς και η μόλυνση με ορισμένα βακτήρια και ιούς, μπορούν να οδηγήσουν σε σχηματισμό πιο γηρασμένων κυττάρων. Τα γηρασμένα κύτταρα καθιστούν επίσης τους πνεύμονες πιο επιρρεπείς στη μόλυνση από COVID -η νόσος COVID κάνει περισσότερα κύτταρα να γερνούν. Είναι σημαντικό ότι η απαλλαγή από τα γηρασμένα κύτταρα σε ηλικιωμένα ποντίκια τα βοηθά να επιβιώσουν όταν μολυνθούν από COVID.

Η γήρανση και η μόλυνση είναι αμφίδρομος δρόμος. Οι ηλικιωμένοι παθαίνουν περισσότερες μολυσματικές ασθένειες καθώς το ανοσοποιητικό τους σύστημα αρχίζει να εξαντλείται, ενώ η μόλυνση οδηγεί σε ταχύτερη γήρανση. Δεδομένου ότι η γήρανση και η μόλυνση συνδέονται άρρηκτα τόσο με χρόνιες όσο και με μολυσματικές ασθένειες στους ηλικιωμένους, η θεραπεία της γήρανσης είναι πιθανό να βελτιώσει την υγεία γενικά. Είναι συναρπαστικό το γεγονός ότι ορισμένες από αυτές τις νέες θεραπείες φαίνονται ήδη καλές σε κλινικές δοκιμές.

Δείτε επίσης