Το παρακάτω κείμενο βασίστηκε σε άρθρο των Jonathan Livingstone-Banks και Nicola Lindson, The Conversation.
Δύο από τα πιο αποτελεσματικά φάρμακα για τη διακοπή του καπνίσματος είναι η βαρενικλίνη και κυτισίνη, μέλη μιας οικογένειας φαρμάκων για τη διακοπή του καπνίσματος που ονομάζονται «μερικοί αγωνιστές υποδοχέων νικοτίνης». Λειτουργούν σταματώντας τη δέσμευση της νικοτίνης με τους υποδοχείς του εγκεφάλου και μειώνοντας την “αμοιβή” του καπνίσματος στον εγκέφαλο. Επίσης, κάνουν τον εγκέφαλο να μειώσει τα συμπτώματα στέρησης νικοτίνης και τις λιγούρες λόγω της διακοπής του καπνίσματος.
Η βαρενικλίνη (εμπορικές ονομασίες: Champix και Chantix) είναι ένα αποτελεσματικό φάρμακο για τη θεραπεία του εθισμού στο κάπνισμα και βρίσκεται στον κατάλογο των βασικών φαρμάκων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να βοηθήσετε τους ανθρώπους να κόψουν το κάπνισμα και, μέχρι πρόσφατα, παρασκευαζόταν μόνο από μία φαρμακευτική εταιρεία, την Pfizer. Η κυτισίνη, η λιγότερο γνωστή ξαδέρφη της βαρενικλίνης, χρησιμοποιείται ευρέως στην Ανατολική Ευρώπη για πάνω από 40 χρόνια και είναι φθηνότερη από τη βαρενικλίνη. Τα φάρμακα αυτά δεν είναι διαθέσιμα σε όλες τις χώρες.
Η βαρενικλίνη ήταν διαθέσιμη στο Ηνωμένο Βασίλειο με ιατρική συνταγή από το 2007 καθώς υπερδιπλασιάζει τις πιθανότητες να κόψει κάποιος το κάπνισμα. Αλλά το 2021, η Pfizer διέκοψε την παραγωγή λόγω των απαράδεκτα υψηλών επιπέδων χημικών ουσιών που ονομάζονται νιτροζαμίνες στα χάπια. Η προκύπτουσα παγκόσμια έλλειψη είναι τεράστιο πλήγμα για τις προσπάθειες ελέγχου του καπνίσματος και για όποιον θέλει να κόψει το κάπνισμα. Ενώ ορισμένες νιτροζαμίνες μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο, ο καπνός του τσιγάρου περιέχει ακόμη υψηλότερα επίπεδα, επομένως τυχόν κίνδυνοι από τις νιτροζαμίνες στη βαρενικλίνη θα αντισταθμίζονταν από τα τεράστια οφέλη για την υγεία από τη διακοπή του καπνίσματος.
Τα ζητήματα παραγωγής δεν φαίνεται να έχουν επιλυθεί και οι ελλείψεις συνεχίζονται. Επιπλέον, δεδομένου ότι το κύριο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας της Pfizer για τη βαρενικλίνη έληξε το 2020, υπάρχει μικρότερο οικονομικό κίνητρο για να συνεχιστεί η παραγωγή. Όταν λήξει μια πατέντα, άλλες φαρμακευτικές εταιρείες είναι ελεύθερες να κάνουν «γενόσημα» αντίγραφα του φαρμάκου -συνήθως σε πολύ χαμηλότερη τιμή από την επώνυμη έκδοση.
Η κυτισίνη έχει διαφορετικό πρόβλημα. Αν και είναι διαθέσιμη εδώ και αρκετό καιρό σε ορισμένες χώρες, σε άλλες δεν έχει λάβει άδεια χρήσης και υπάρχουν πολύ λιγότερες δοκιμές που έχουν ελέγξει το πόσο καλά λειτουργεί. Οι εκκλήσεις για ευρύτερη αδειοδότηση της κυτισίνης δεν είναι νέες και διεξάγεται περισσότερη έρευνα. Μια ανασκόπηση που συνδυάζει στοιχεία σχετικά με τη βαρενικλίνη και την κυτισίνη για τη διακοπή του καπνίσματος περιλαμβάνει τις πιο πρόσφατες μελέτες στην ανάλυσή της. Η ανασκόπηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κυτισίνη είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να βοηθήσει τους ανθρώπους να κόψουν το κάπνισμα σε σύγκριση με ένα εικονικό φάρμακο, βοηθώντας 20 άτομα να σταματήσουν το κάπνισμα για κάθε 100 που την έλαβαν (σε σύγκριση με 15 με το εικονικό φάρμακο).
Για πρώτη φορά, η ανασκόπηση περιελάμβανε μελέτες που συνέκριναν απευθείας την κυτισίνη με τη βαρενικλίνη. Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι που έπαιρναν βαρενικλίνη σταμάτησαν το κάπνισμα για έξι μήνες ή παραπάνω σε σχέση με εκείνους που χρησιμοποιούσαν κυτισίνη, τα αποτελέσματα ήταν ανακριβή. Περαιτέρω μελέτες θα βοηθούσαν τους ερευνητές να καταλήξουν σε μια πιο ακριβή μέτρηση της αποτελεσματικότητας. Η ανασκόπηση διαπίστωσε επίσης ότι σε σύγκριση με τη βαρενικλίνη, λιγότερα άτομα που έλαβαν κυτισίνη ανέφεραν σοβαρές παρενέργειες -αυτές που απαιτούσαν εισαγωγή σε νοσοκομείο. Ωστόσο, χρειαζόμαστε περισσότερες μελέτες για να είμαστε σίγουροι για αυτό. Ήταν επίσης λιγότερο πιθανό να αναφέρουν πονοκεφάλους ή μη φυσιολογικά όνειρα χωρίς να έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αϋπνία ή κατάθλιψη -παρενέργειες που αναφέρθηκαν με τη βαρενικλίνη. Έτσι, η κυτισίνη μπορεί να προσφέρει μια εναλλακτική λύση για μερικούς ανθρώπους που δεν μπορούν να ανεχθούν τη βαρενικλίνη.
Με την έλλειψη βαρενικλίνης, περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, έχουν αρχίσει να χορηγούν άδεια κυτισίνης. Σε μια πρόσφατη ομιλία σχετικά με την επίτευξη των στόχων «Χωρίς καπνό 2030» για την Αγγλία, ο υπουργός Υγείας Neil O’Brien αναφέρθηκε στη μη διαθεσιμότητα της βαρενικλίνης και της κυτισίνης και στην ανάγκη διασφάλισης της διαθεσιμότητάς τους. Ωστόσο, με τη βαρενικλίνη να μην είναι πλέον διαθέσιμη για δύο χρόνια και 76.000 άνθρωποι εξακολουθούν να πεθαίνουν από ασθένειες που σχετίζονται με τον καπνό στο Ηνωμένο Βασίλειο κάθε χρόνο, η διαδικασία διάθεσης τόσο της βαρενικλίνης όσο και της κυτισίνης στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι εξαιρετικά αργή.
Εν τω μεταξύ, αν θέλετε να κόψετε το κάπνισμα, η υποστήριξη είναι διαθέσιμη. Η θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης όπως τα επιθέματα και οι τσίχλες βοηθούν τους ανθρώπους να σταματήσουν το κάπνισμα. Μπορείτε να τα προμηθευτείτε από τα φαρμακεία χωρίς ιατρική συνταγή. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι επίσης ένας αποτελεσματικός τρόπος διακοπής του καπνίσματος, με τη χρηματοδότηση ενός νέου εθνικού συστήματος «swap to stop» που ανακοινώθηκε πρόσφατα στο Ηνωμένο Βασίλειο.
