Από τον Håkan Brorson, The Conversation.
Για πολλές γυναίκες με λιποίδημα, η διάγνωση έρχεται μετά από χρόνια κατά τα οποία τους λεγόταν το ίδιο πράγμα: τρώτε λιγότερο. Το πρόβλημα είναι ότι το λίπος που συσσωρεύεται γύρω από τους γοφούς και τα πόδια τους δεν ανταποκρίνεται στη διατροφή ή την άσκηση, επειδή δεν προκλήθηκε ποτέ από αυτά εξαρχής.
Το λιποίδημα είναι μια χρόνια πάθηση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα. Προσβάλλει κυρίως γυναίκες και συνήθως εμφανίζεται ή επιδεινώνεται σε περιόδους ορμονικών αλλαγών, όπως η εφηβεία, η εγκυμοσύνη ή η εμμηνόπαυση. Η σύνδεση με αυτά τα στάδια της ζωής είναι ένας λόγος για τον οποίο οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι ορμόνες μπορεί να παίζουν ρόλο, αν και η ακριβής αιτία δεν έχει ακόμα πλήρως κατανοηθεί.
Το λιποίδημα μπορεί επίσης να εμφανίζεται οικογενειακώς, γεγονός που υποδηλώνει ότι γενετικοί παράγοντες μπορεί να εμπλέκονται.
Συνήθως εμφανίζεται ως μια συμμετρική συσσώρευση λιπώδους ιστού γύρω από τους γοφούς, τους γλουτούς και τα πόδια. Σε ορισμένα άτομα, επηρεάζει επίσης τα χέρια. Το πάνω μέρος του σώματος μπορεί να παραμείνει πολύ μικρότερο, πράγμα που μπορεί να κάνει το σώμα να φαίνεται αισθητά δυσανάλογο. Ένα συχνό χαρακτηριστικό είναι ότι τα χέρια και τα πόδια συνήθως δεν επηρεάζονται, επομένως μπορεί να υπάρχει σαφής διαφορά μεταξύ των προσβεβλημένων άκρων και των μη προσβεβλημένων χεριών ή ποδιών.
Το λιποίδημα συχνά συγχέεται με τη γενική αύξηση βάρους, την παχυσαρκία ή το λεμφοίδημα. Το λεμφοίδημα είναι ένα πρήξιμο που προκαλείται από συσσώρευση υγρού όταν το λεμφικό σύστημα δεν λειτουργεί σωστά.
Το λιποίδημα αφορά πρωταρχικά μια μη φυσιολογική κατανομή του λίπους. Γι’ αυτό το όνομα μπορεί να προκαλεί σύγχυση: αν και το «οίδημα» συνήθως αναφέρεται σε πρήξιμο από υγρό, το λιποίδημα δεν προκαλείται από συσσώρευση υγρού. Ορισμένα άτομα μπορεί να αναπτύξουν πρήξιμο ή λεμφικά προβλήματα παράλληλα με το λιποίδημα, ιδιαίτερα σε πολύ προχωρημένες περιπτώσεις, αλλά αυτά δεν αποτελούν το καθοριστικό χαρακτηριστικό.
Η παρανόηση του λιποιδήματος μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση και να κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται ότι κατηγορούνται για συμπτώματα που δεν είναι απλώς αποτέλεσμα του τρόπου ζωής. Πολλά άτομα με λιποίδημα περιγράφουν πόνο, ευαισθησία, αίσθημα βάρους στις πάσχουσες περιοχές και τάση για εύκολους μώλωπες. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, το μέγεθος και το βάρος των προσβεβλημένων άκρων μπορεί να κάνουν το περπάτημα, την άσκηση και τις καθημερινές κινήσεις πιο δύσκολες.
Το λιποίδημα μπορεί επίσης να συνυπάρχει με την παχυσαρκία. Κάποιος μπορεί να έχει ταυτόχρονα λιποίδημα και παχυσαρκία, γεγονός που μπορεί να κάνει τη διάγνωση και τη θεραπεία πιο περίπλοκη. Η παχυσαρκία μπορεί να αυξήσει την επιβάρυνση του σώματος, να επιδεινώσει την κινητικότητα και να υπερφορτώσει το λεμφικό σύστημα. Όταν το λιποίδημα είναι προχωρημένο, ειδικά αν το σωματικό βάρος είναι επίσης πολύ υψηλό, αυτό μπορεί να συμβάλει σε δευτερογενές λεμφοίδημα.
Δεδομένου ότι το λιποίδημα δεν είναι μια πάθηση που σχετίζεται με υγρά, οι θεραπείες που έχουν σχεδιαστεί για το λεμφοίδημα μπορεί να μην έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Η χειροκίνητη λεμφική παροχέτευση είναι μια εξειδικευμένη τεχνική μασάζ που αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της κίνησης του υγρού μέσω του λεμφικού συστήματος, αλλά οι ενδείξεις για τη χρησιμότητά της στο λιποίδημα παραμένουν περιορισμένες.
Το λιποίδημα συνήθως διαγιγνώσκεται μέσω του ιατρικού ιστορικού ενός ατόμου και μιας φυσικής εξέτασης. Δεν υπάρχει μία μόνο εξέταση αίματος ή απεικόνιση που να μπορεί να το επιβεβαιώσει. Ένας επαγγελματίας υγείας θα αναζητήσει τυπικά σημάδια, όπως συμμετρική κατανομή λίπους, ευαισθησία, εύκολους μώλωπες και τη μη προσβολή των χεριών και των ποδιών.
Μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει έναν απλό κλινικό έλεγχο που ονομάζεται σημείο Stemmer. Αυτό περιλαμβάνει την προσπάθεια να τσιμπήσετε και να σηκώσετε το δέρμα στη βάση ενός δακτύλου του ποδιού ή του χεριού. Εάν το δέρμα δεν μπορεί να σηκωθεί εύκολα, αυτό μπορεί να υποδηλώνει λεμφοίδημα. Στο λιποίδημα, το σημείο Stemmer είναι αρνητικό, που σημαίνει ότι το δέρμα μπορεί ακόμα να τσιμπηθεί.
Μύθοι και διαχείριση
Υπάρχουν ακόμα μύθοι γύρω από το λιποίδημα, εν μέρει επειδή η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και επειδή η πάθηση ιστορικά δεν έχει αναγνωριστεί επαρκώς.
Ένας κοινός ισχυρισμός είναι ότι το λίπος του λιποιδήματος δεν ανταποκρίνεται ποτέ στη διατροφή ή την άσκηση. Η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Η υγιεινή διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και η διαχείριση του βάρους μπορούν να βελτιώσουν την υγεία, τον πόνο, την κινητικότητα και την ποιότητα ζωής, ιδιαίτερα για άτομα που έχουν επίσης παχυσαρκία. Ο στόχος θα πρέπει να είναι η υποστήριξη της δύναμης, της κίνησης, της άνεσης και της μακροπρόθεσμης υγείας, χωρίς να ενθαρρύνονται οι ακραίες δίαιτες ή να κατηγορείται ο ασθενής.
Η άσκηση χαμηλής πρόσκρουσης μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη. Το περπάτημα, η ποδηλασία και η άσκηση στο νερό μπορούν να υποστηρίξουν την κινητικότητα χωρίς να ασκούν υπερβολική πίεση σε επώδυνες αρθρώσεις ή βαριά άκρα.
Τα ελαστικά ρούχα συμπίεσης βοηθούν επίσης ορισμένα άτομα μειώνοντας το αίσθημα βάρους, τη δυσφορία και το πρήξιμο. Πρόκειται για εφαρμοστά ιατρικά ρούχα που ασκούν ελεγχόμενη πίεση στην πάσχουσα περιοχή. Η καλή φροντίδα του δέρματος είναι επίσης σημαντική. Αυτό περιλαμβάνει τη διατήρηση του δέρματος καθαρού και ενυδατωμένου, το στέγνωμα προσεκτικά μεταξύ των πτυχών του δέρματος και την άμεση περιποίηση τυχόν κοψιμάτων, ειδικά αν το πρήξιμο ή η μειωμένη κινητικότητα καθιστούν το δέρμα πιο ευάλωτο σε ερεθισμό ή λοίμωξη.
Το λιποίδημα μπορεί να επηρεάσει τη συναισθηματική ευεξία και την ποιότητα ζωής ενός ατόμου. Αυτό δεν σημαίνει ότι προκαλεί άμεσα ψυχικές διαταραχές. Αλλά η ζωή με χρόνιο πόνο, αλλαγές στο σχήμα του σώματος, μειωμένη κινητικότητα και επαναλαμβανόμενη ιατρική απόρριψη μπορεί να επιβαρύνει.
Οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται άβολα, απογοητευμένοι ή απομονωμένοι, ειδικά αν έχουν περάσει χρόνια ακούγοντας ότι τα συμπτώματά τους είναι απλώς θέμα βάρους. Κάποια έρευνα υποδηλώνει ότι πολλοί ασθενείς με διάγνωση λιποιδήματος αναφέρουν σημαντική ψυχολογική δυσφορία πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων που σχετίζονται με το λιποίδημα. Επομένως, η ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη αποτελεί σημαντικό μέρος της φροντίδας.
Θεραπεία
Δεν υπάρχει θεραπεία για το λιποίδημα, αλλά τα συμπτώματα μπορούν να αντιμετωπιστούν. Η καλύτερη προσέγγιση είναι συνήθως ολιστική, πράγμα που σημαίνει ότι εξετάζει ολόκληρο το άτομο αντί να αντιμετωπίζει ένα σύμπτωμα μεμονωμένα. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει κίνηση, συμπίεση, διαχείριση πόνου, υποστήριξη βάρους όπου ενδείκνυται, φροντίδα δέρματος και συναισθηματική υποστήριξη.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να εξεταστεί η χειρουργική επέμβαση. Ειδικές τεχνικές λιποαναρρόφησης, σχεδιασμένες να είναι πιο ήπιες για το λεμφικό σύστημα, μπορεί να μειώσουν τον πόνο και να βελτιώσουν την κινητικότητα για ορισμένα άτομα, αν και το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Αριστείας Φροντίδας (NICE) σημειώνει ότι τα στοιχεία βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη.
Για άτομα με σοβαρή παχυσαρκία, η βαριατρική χειρουργική, ένας γενικός όρος για διαδικασίες που τροποποιούν το πεπτικό σύστημα για να βοηθήσουν τους ανθρώπους να χάσουν βάρος, μπορεί επίσης να βελτιώσει τα συμπτώματα και την καθημερινή λειτουργικότητα.
Δεδομένου ότι η γνώση σχετικά με το λιποίδημα ποικίλλει, είναι σημαντικό να αναζητήσετε συμβουλή από επαγγελματίες υγείας που κατανοούν την πάθηση. Οργανισμοί όπως η Διεθνής Ένωση Λιποιδήματος (The International Lipedema Association) παρέχουν περαιτέρω πληροφορίες και υποστήριξη.
Η καλή φροντίδα θα πρέπει να αναγνωρίζει τόσο τα σωματικά συμπτώματα όσο και τον συναισθηματικό αντίκτυπο, χωρίς να περιορίζει το λιποίδημα είτε σε αισθητικό ζήτημα είτε σε απλό πρόβλημα βάρους. Η καλύτερη αναγνώριση μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να λάβουν υποστήριξη νωρίτερα, να διαχειριστούν τα συμπτώματα πιο αποτελεσματικά και να απομακρυνθούν από χρόνια σύγχυσης, κατηγορίας και καθυστερημένης φροντίδας.
