Του Thomas Barber, The Conversation.
Τόσο η όρεξη όσο και η πρόσβαση στο φαγητό διαμορφώνουν αποφάσεις που απ’ έξω μπορεί να μοιάζουν με απλά ζητήματα επιλογής.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιγράφει την παχυσαρκία ως μια χρόνια νόσο που διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση ανάμεσα στη βιολογία και στις συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν οι άνθρωποι. Στο νέο μου βιβλίο, «Obesity: Life Beyond the GLP-1 Injection», εξετάζω τι διαμορφώνει το σωματικό βάρος και τι σημαίνει αυτό για τη θεραπεία και την πρόληψη. Να πέντε ευρήματα που τροφοδότησαν το βιβλίο.
Η απώλεια βάρους μπορεί να σας κάνει να πεινάτε περισσότερο. Σε μια μελέτη, ενήλικες που έχασαν βάρος με μια δίαιτα πολύ χαμηλών θερμίδων ανέφεραν ότι ένιωθαν ακόμα μεγαλύτερη πείνα έναν χρόνο μετά το τέλος της δίαιτας απ’ ό,τι πριν ξεκινήσει. Τα επίπεδά τους στη λεπτίνη, μια ορμόνη που βοηθά να λέει στον εγκέφαλο πόση ενέργεια έχει αποθηκεύσει το σώμα, παρέμεναν χαμηλότερα από ό,τι πριν από τη δίαιτα.
Ένα πιο ελαφρύ σώμα χρειάζεται λιγότερη ενέργεια για να συντηρηθεί και να κινηθεί. Μια ανασκόπηση μελετών (Nunes et al) διαπίστωσε ότι η κατανάλωση ενέργειας μπορεί μερικές φορές να πέσει ακόμα περισσότερο απ’ όσο θα περίμενε κανείς για το νέο βάρος ενός ατόμου. Αυτή η επιπλέον πτώση έτεινε να είναι μικρότερη σε καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες και θα μπορούσε να εξασθενήσει μόλις σταθεροποιηθεί το βάρος. Αυτό αφήνει μερικούς ανθρώπους να προσπαθούν να διαχειριστούν πιο έντονα αισθήματα πείνας τη στιγμή που το σώμα τους χρειάζεται λιγότερες θερμίδες. Βοηθά να εξηγηθεί γιατί η διατήρηση του χαμένου βάρους μπορεί να είναι δύσκολη ακόμα κι όταν κάποιος καταβάλλει συνειδητή προσπάθεια.
Τα γονίδια επηρεάζουν την όρεξη. Κάποιες από τις διαφορές στο σωματικό βάρος ανάμεσα στους ανθρώπους προέρχονται από τα γονίδια που κληρονομούν. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μια αλλαγή σε ένα μόνο γονίδιο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή παχυσαρκία στην πρώιμη παιδική ηλικία. Συχνότερα, πολλές γενετικές διαφορές συνεισφέρουν η καθεμία από λίγο. Μελέτες και των δύο μοτίβων δείχνουν προς τα μέρη του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην όρεξη, κάτι που βοηθά να εξηγηθεί γιατί κάποιοι άνθρωποι μπορεί να χορταίνουν πιο γρήγορα ή πιο αργά από άλλους.
Σε μια νορβηγική μελέτη (Hunt study), οι ερευνητές χρησιμοποίησαν DNA για να ομαδοποιήσουν ανθρώπους με βάση την κληρονομική τους τάση για υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος, ή ΔΜΣ, ένα μέτρο του βάρους σε σχέση με το ύψος. Σε διάστημα αρκετών δεκαετιών, ο μέσος ΔΜΣ αυξήθηκε σε όλες τις ομάδες, με μεγαλύτερη αύξηση ανάμεσα σε εκείνους με την ισχυρότερη γενετική τάση. Η άνοδος σε όλες τις ομάδες δείχνει αλλαγές στις συνθήκες μέσα στις οποίες ζούσαν οι άνθρωποι. Η μεγαλύτερη άνοδος σε ορισμένες ομάδες υποδηλώνει ότι οι ίδιες αλλαγές μπορούν να επηρεάζουν τους ανθρώπους διαφορετικά.
Ο λιγότερος ύπνος μπορεί να σε κάνει να τρως περισσότερο. Μια ανασκόπηση πειραμάτων διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι έτειναν να τρώνε περισσότερο όταν ο ύπνος τους μειωνόταν. Υπήρχαν πολύ λιγότερα στοιχεία ότι η μείωση του ύπνου άλλαζε το πόσες θερμίδες έκαιγαν.
Στη συνέχεια, ερευνητές εξέτασαν τι συνέβαινε όταν άνθρωποι που συνήθως κοιμούνταν λιγότερο από 6,5 ώρες τη νύχτα κοιμόντουσαν περισσότερο. Σε μια δοκιμή δύο εβδομάδων με 80 ενήλικες με υπέρβαρο, η μία ομάδα έλαβε συμβουλές προσαρμοσμένες στις συνήθειες ύπνου της και η άλλη κράτησε τη συνήθη ρουτίνα της. Όσοι έλαβαν τις συμβουλές κοιμήθηκαν περίπου μία ώρα περισσότερο και κατανάλωσαν κατά μέσο όρο περίπου 270 λιγότερες θερμίδες την ημέρα, σε σύγκριση με την άλλη ομάδα. Και οι δύο ομάδες ήταν ελεύθερες να επιλέξουν τι θα φάνε. Το αν η διαφορά στην πρόσληψη θερμίδων διαρκεί παραμένει ασαφές, και η διατήρηση σταθερών ωρών ύπνου μπορεί να είναι δύσκολη για ανθρώπους που δουλεύουν νύχτα ή φροντίζουν κάποιον.
Η σεμαγλουτίδη μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο σοβαρών καρδιακών προβλημάτων και εγκεφαλικού. Η σεμαγλουτίδη μιμείται το GLP-1, μια ορμόνη που βοηθά στη ρύθμιση της όρεξης. Το φάρμακο μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να νιώθουν πιο χορτάτοι και λιγότερο πεινασμένοι.
Σε μια μεγάλη δοκιμή ενηλίκων με υπάρχοντα καρδιακά ή κυκλοφορικά προβλήματα και υπέρβαρο ή παχυσαρκία, κανένας από τους οποίους δεν είχε διαβήτη, ερευνητές συνέκριναν τη σεμαγλουτίδη με εικονικό φάρμακο (placebo), μια ένεση χωρίς δραστικό φάρμακο. Σε διάστημα λίγο μεγαλύτερο από τρία χρόνια κατά μέσο όρο, 65 στους 1.000 ανθρώπους που έπαιρναν σεμαγλουτίδη πέθαναν από καρδιαγγειακά αίτια ή υπέστησαν μη θανατηφόρο έμφραγμα ή εγκεφαλικό, σε σύγκριση με 80 στους 1.000 που έπαιρναν το εικονικό φάρμακο. Περίπου 17 στους 100 ανθρώπους που έπαιρναν σεμαγλουτίδη διέκοψαν λόγω παρενεργειών, σε σύγκριση με οκτώ στους 100 που έπαιρναν το εικονικό φάρμακο.
Μια ξεχωριστή μελέτη παρακολούθησε ανθρώπους για έναν χρόνο αφότου σταμάτησε η σεμαγλουτίδη και η υποστήριξη για τον τρόπο ζωής. Κατά μέσο όρο, ανέκτησαν περίπου τα δύο τρίτα του βάρους που είχαν χάσει. Οι άνθρωποι που σταματούν το φάρμακο μπορεί να εξακολουθούν να χρειάζονται υποστήριξη για να διαχειριστούν το βάρος τους.
Η διατροφική πολιτική μπορεί να αλλάξει όσα προσφέρονται. Σε μια νοσοκομειακή μελέτη, οι ίδιοι 20 ενήλικες πέρασαν δύο εβδομάδες σε μια διατροφή πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και δύο εβδομάδες σε μια διατροφή βασισμένη σε μη επεξεργασμένα τρόφιμα. Μπορούσαν να φάνε όσο ήθελαν ή όσο λίγο ήθελαν. Έφαγαν περίπου 500 περισσότερες θερμίδες την ημέρα στη διατροφή με υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και έτρωγαν αυτά τα γεύματα πιο γρήγορα. Η ταχύτητα φαγητού είναι μία πιθανή εξήγηση για τη διαφορά, και η μελέτη δείχνει πόσο πολύ μπορεί να επηρεάσει όσα τρώνε οι άνθρωποι το φαγητό που προσφέρεται, ακόμα κι όταν αποφασίζουν οι ίδιοι τις μερίδες τους.
Ο φόρος στα αναψυκτικά στο Ηνωμένο Βασίλειο έδωσε στους κατασκευαστές έναν λόγο να αλλάξουν τις συνταγές τους: η χρήση λιγότερης ζάχαρης μπορούσε να μειώσει ή να αποφύγει την επιβάρυνση. Μια ανάλυση μετρήσεων σε σχολεία της Αγγλίας διαπίστωσε ότι αφότου τέθηκε σε ισχύ ο φόρος, υπήρξαν περίπου 16 λιγότερα περιστατικά παχυσαρκίας ανά 1.000 κορίτσια ηλικίας 10 και 11 ετών απ’ όσα θα περίμεναν οι ερευνητές αν είχαν συνεχιστεί οι προηγούμενες τάσεις. Οι ερευνητές δεν βρήκαν συνολική μείωση ανάμεσα στα αγόρια της ίδιας ηλικίας ή ανάμεσα σε παιδιά ηλικίας 4 και 5 ετών. Όμως άλλες αλλαγές την ίδια περίοδο μπορεί να συνέβαλαν στο αποτέλεσμα.
Οι άνθρωποι που ζουν με παχυσαρκία χρειάζονται πρόσβαση σε αποτελεσματική θεραπεία και μακροχρόνια υποστήριξη. Οι κυβερνήσεις μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην πρόληψη της παχυσαρκίας αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο παράγονται και διατίθενται στην αγορά τα τρόφιμα και κάνοντας πιο προσιτό οικονομικά το θρεπτικό φαγητό στα μέρη όπου ήδη ψωνίζουν οι άνθρωποι.

























