Είναι φυσικό να λαχταράς τη ζάχαρη όταν νιώθεις κουρασμένος και θέλεις μια ώθηση ενέργειας. Τώρα, επιστήμονες στο Ινστιτούτο Zuckerman του Πανεπιστημίου Κολούμπια συσχέτισαν μια περιοχή του εγκεφάλου σε ποντίκια με την παρόρμηση να καταναλώσουν όχι μόνο γλυκά, αλλά και λίπη, αλάτι και φαγητό. Τα ευρήματα δείχνουν ότι αυτή η περιοχή λειτουργεί σαν ένας διακόπτης που μπορεί να ενισχύσει ή να καταστείλει την κατανάλωση.
Αυτή η ανακάλυψη, που παρουσιάστηκε στο περιοδικό Cell, μπορεί να ενημερώσει νέες θεραπείες τόσο για την υπερφαγία όσο και για την υποφαγία. Για παράδειγμα, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η εύρεση τρόπων ρύθμισης αυτού του εγκεφαλικού κυκλώματος μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία ατόμων που υποφέρουν από σοβαρή απώλεια όρεξης και μυϊκή απώλεια, που παρατηρείται συχνά σε μεγάλο αριθμό ασθενών που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία.
«Η σχέση μεταξύ κάτι που διεγείρει την όρεξη, όπως το λίπος ή η ζάχαρη, και της ικανότητάς του να μας οδηγεί στην κατανάλωση, ήταν ένα ανοιχτό ερώτημα στη νευροεπιστήμη», δήλωσε ο Charles S. Zuker, Ph.D., ο συγγραφέας ανταπόκρισης της μελέτης, κύριος ερευνητής στο Ινστιτούτο Zuckerman του Πανεπιστημίου Κολούμπια και ερευνητής του Ινστιτούτου Ιατρικών Ερευνών Howard Hughes. «Αυτή η εργασία παρέχει συναρπαστικές νέες γνώσεις και ταυτοποιεί ένα κέντρο του εγκεφάλου που ενορχηστρώνει έναν ενοποιημένο έλεγχο των καταναλωτικών συμπεριφορών».
Ο Δρ Zuker και οι συνεργάτες του ξεκίνησαν αναλύοντας το εγκεφαλικό κύκλωμα σε ποντίκια που ανταποκρίνεται στις γλυκές γεύσεις. Στόχος τους ήταν να διερευνήσουν πώς μια αίσθηση που μπορεί να διεγείρει την όρεξη προκαλεί την παρόρμηση για κατανάλωση.
Οι επιστήμονες ερεύνησαν πρώτα την αμυγδαλή, το κέντρο συναισθημάτων του εγκεφάλου, το οποίο βοηθά επίσης να κριθεί αν διάφορες αισθήσεις είναι ευχάριστες ή δυσάρεστες. Εντόπισαν νευρώνες, έναν τύπο εγκεφαλικού κυττάρου, στην κεντρική αμυγδαλή που ενεργοποιούνταν από τη γλυκύτητα. Καθένας από αυτούς τους νευρώνες είχε διακλαδώσεις που έφταναν σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ονομάζεται πυρήνας της τελικής ταινίας (BNST), η οποία σε προηγούμενη εργασία είχε συσχετιστεί με τη σίτιση και τις αποκρίσεις στις ανταμοιβές. Όταν οι ερευνητές διέγειραν τους νευρώνες που συνδέονται με το BNST, έδειξαν ότι ποντίκια που είχαν πρόσφατα φάει μέχρι κορεσμού μπορούσαν τώρα να οδηγηθούν να συνεχίσουν να καταναλώνουν γλυκά. Αντίστροφα, η καταστολή των νευρώνων του BNST περιόρισε σε μεγάλο βαθμό την κατανάλωση γλυκών ακόμη και σε ζώα που ήταν πολύ πεινασμένα.
Οι επιστήμονες προχώρησαν δείχνοντας ότι αυτή η περιοχή του εγκεφάλου σχετιζόταν με την παρόρμηση να καταναλώσουν όχι μόνο γλυκά, αλλά και αλάτι, λίπος, φαγητό και άλλες ουσίες.
«Η ανακάλυψή μας ξεπέρασε κατά πολύ τις προσδοκίες μας», δήλωσε η Li Wang, Ph.D., συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και μεταδιδακτορική συνεργάτιδα στο εργαστήριο Zuker. «Δεν περιμέναμε ότι αυτή η περιοχή του εγκεφάλου θα ήταν τόσο σημαντική και θα εμπλεκόταν με τόσο ευρύ φάσμα καταναλωτικών συμπεριφορών με τόσο γενικό τρόπο».
Οι επιστήμονες αποκάλυψαν ανατομικές συνδέσεις μεταξύ του BNST και άλλων τμημάτων του εγκεφάλου που υπογραμμίζουν τον ρόλο του στην κατανάλωση. Για παράδειγμα, βρήκαν συνδέσεις μεταξύ του BNST και εγκεφαλικών κυκλωμάτων που ανιχνεύουν τις εσωτερικές καταστάσεις ενός ζώου, όπως η ανάγκη για φαγητό όταν πεινάει ή για κατανάλωση αλατιού όταν τα επίπεδα αλατιού στο σώμα του γίνονται επικίνδυνα χαμηλά.
«Τώρα έχουμε καλύτερη κατανόηση του πώς ο εγκέφαλος ενσωματώνει συγκεκριμένες εσωτερικές ανάγκες με αισθητηριακά σήματα προκειμένου να προκαλέσει κατάλληλες καταναλωτικές αποκρίσεις», δήλωσε ο José A. Cánovas, Ph.D., συν-επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και μεταδιδακτορικός συνεργάτης στο εργαστήριο Zuker.
Αυτή η ανακάλυψη ενός «διακόπτη» του εγκεφάλου για την κατανάλωση θα μπορούσε μια μέρα να βοηθήσει ασθενείς με καρκίνο που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, οι οποίοι συχνά εμφανίζουν καχεξία, μια κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη απώλεια όρεξης και βάρους. Όταν χορηγήθηκε σε ποντίκια ένα χημειοθεραπευτικό φάρμακο που μπορεί να προκαλέσει κατάσταση παρόμοια με καχεξία, οι ερευνητές βρήκαν ότι η διέγερση του BNST μπορούσε να τους προστατεύσει από την απώλεια βάρους.
«Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα είναι καταπληκτικά στο ότι μπορούν να σκοτώσουν τον καρκίνο, αλλά επίσης καταστέλλουν το κίνητρο για φαγητό, κάτι που γίνεται μεγάλο πρόβλημα», δήλωσε η Δρ Wang. «Ίσως η διέγερση αυτής της περιοχής του εγκεφάλου μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος».
Από την άλλη πλευρά, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η αναστολή του BNST είχε ως αποτέλεσμα σημαντική απώλεια βάρους σε ποντίκια. Οι επιστήμονες βρήκαν επίσης ότι το φάρμακο για την απώλεια βάρους σεμαγλουτίδη (που πωλείται με εμπορικές ονομασίες όπως Ozempic και Wegovy) στοχεύει νευρώνες στο BNST, ρίχνοντας φως στο πώς μπορεί να λειτουργεί για να βοηθήσει τους ανθρώπους να μειώσουν την κατανάλωση.
«Η λήψη σεμαγλουτίδης μπορεί να οδηγήσει σε ναυτία και άλλες αρνητικές παρενέργειες», δήλωσε ο Δρ Cánovas. «Ίσως μια καλύτερη κατανόηση του BNST να οδηγήσει σε θεραπείες που βοηθούν στην καταστολή της κατανάλωσης χωρίς αυτές τις επιδράσεις».
Περισσότερες πληροφορίες: A Brain Center that Controls Consummatory Responses, Cell (2025). DOI: 10.1016/j.cell.2025.08.021. www.cell.com/cell/fulltext/S0092-8674(25)00976-6.
